بررسی آب مجازی و شاخص‌های بهره‌وری آب در مزارع گوجه‌فرنگی استان همدان

نویسندگان

1 عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان

doi
10.22034/idj.2025.555761.2637
چکیده

با توجه به کمبود آب در نقاط مختلف کشور، تعیین و ارزیابی مقدار آب مجازی و بهره‌وری آب، در محصولات مهم زراعی، لازم و ضروری به نظر می رسد. در این پژوهش به محاسبه و بررسی سه شاخص آب مجازی(VW)، بهره‌وری فیزیکی(WP) و بهره‌وری اقتصادی(NBPD) محصول گوجه‌فرنگی در سال زراعی 1401، در استان همدان پرداخته شد. عملکرد محصول، هزینه و درآمد حاصله، مقدار آب مصرفی و نیاز آبیاری گوجه‌فرنگی در مزارع شهرستان‌های استان، جمع‌آوری و محاسبه شد. نتایج تحقیق نشان داد بیشترین مقدار شاخص(VW) گوجه‌فرنگی 3/443 لیتر برکیلوگرم مربوط به شهرستان همدان و کمترین مقدار آن برابر با 2/146 لیتر برکیلوگرم مربوط به شهرستان رزن می‌باشد و با درنظر گرفتن مساحت زیرکشت این محصول در شهرستان‌های مختلف استان، بطور میانگین و برای کل استان، مقدار این شاخص برابر با 6/260 لیتر برکیلوگرم شد. همچنین بیشترین مقدار شاخص(WP) گوجه‌فرنگی 84/6 کیلوگرم برمترمکعب، مربوط به شهرستان رزن و کمترین مقدار آن برابر با 26/2 کیلوگرم برمترمکعب مربوط به شهرستان همدان می باشد و با درنظر گرفتن مساحت زیرکشت این محصول در شهرستان‌های مختلف استان، بطور میانگین و برای کل استان، مقدار این شاخص برابر با 84/3 کیلوگرم برمترمکعب شد. شاخص محاسباتی(NBPD) نیز در شهرستان رزن بیشترین مقدار را داشت که برابر با 8/78 هزار ریال بر مترمکعب و در شهرستان همدان کمترین مقدار و برابر با 4/45- هزار ریال بر مترمکعب بود. این شاخص نیز با درنظر گرفتن مساحت زیرکشت گوجه‌فرنگی در شهرستان‌های مختلف استان، بطور میانگین و برای کل استان، محاسبه و مقدار آن برابر با 1/4- هزار ریال بر مترمکعب شد.