فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دمای خاک یکی از پارامترهای مهم در مطالعات هواشناسی کشاورزی می‌باشد و بسیاری از فرآیندهای بیولوژیکی خاک را تحت تأثیرقرار می‌دهد. متأسفانه به علت فقدان داده‌های دمای خاک در بسیاری از اقلیم­ها و مناطق کشور، همواره این موضوع در انجام پروژه­ها و تحقیقات کشاورزی مورد بحث بوده است. در تحقیق حاضر با استفاده از روابط همبستگی بین پارامترهای مختلف هواشناسی و دمای خاک در پنج ایستگاه کشاورزی در شهرستان­های مختلف استان فارس (شیراز، آباده، داراب، زرقان و جهرم) در عمق­های 5، 10، 20، 30، 50 و 100 سانتی­متری، معادلاتی کاربردی جهت تخمین دمای خاک ماهانه تعیین گردید. در این راستا از معادلات رگرسیون خطی چند­متغیره استفاده شده است. با توجه به نتایج بدست آمده در شهرستان آباده، متغیرهای هواشناسی سرعت باد، بارندگی و حداکثر دما، در شهرستان داراب متغیرهای رطوبت نسبی، سرعت باد، فشار هوا، بارندگی، حداکثر دما و حداقل دما، در شهرستان جهرم متغیرهای سرعت باد، فشار هوا، حداکثر دما و حداقل دما، در شهرستان شیراز متغیرهای ساعات آفتابی، سرعت باد، فشار هوا، بارندگی، حداکثر دما و حداقل دما و در شهرستان زرقان نیز متغیرهای ساعات آفتابی، سرعت باد، فشار هوا، بارندگی، حداکثر دما و حداقل دما بر دمای خاک تأثیرگذار بوده است. به­طور کلی در تمام ایستگاه­ها جهت برآورد دمای خاک در اعماق 5 و 10 سانتی­متری به پارامترهای کمتری نیاز است و با افزایش عمق، اهمیت پارامترهای هواشناسی و نقش تاثیرگذار آن­ها در تخمین دمای خاک بیشتر می­گردد. همچنین تأثیر متغیرهای هواشناسی بر دمای خاک در اقلیم‌های مختلف یکسان نمی­باشد. بر طبق ضرایب مربوط به معادلات ارایه شده، بیشترین تاثیرگذاری مربوط به دمای حداکثر و کمترین تاثیرگذاری بر دمای خاک در اعماق مختلف، مربوط به ساعت آفتابی می­باشد. با افزایش عمق نیز ضرایب تبیین روندی کاهشی دارد. در تمام ایستگاه­ها ضریب تببین در اعماق 5 و10 سانتی­متری بین 98/0 تا 99/0 و در عمق 100 سانتی­متری بین 87/0تا 92/0 بدست آمده است که نشان می­دهد با افزایش عمق، این ضریب تا حدود 10 درصد کاهش می­یابد. با توجه به نتایج و معادلات به دست آمده جهت هر ایستگاه و اقلیم­های متفاوت در استان فارس، می‌توان از معادلات به­دست آمده جهت تخمین دمای خاک در مناطق فاقد آمار استفاده نمود.