اثر آنتیاکسیدانی و مهار آنزیمی استیل و بوتیریل کولین استراز در فرمولاسیون ترکیبی «سفوف حفظ» مورد استفاده در آلزایمر در طب سنتی ایران
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات فرآوری گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
2 گروه داروسازی سنتی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
3 مرکز تحقیقات فرآوری گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
4 گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
5 مرکز تحقیقات فرآوری گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
6 گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
7 گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
doi
10.30476/smsj.2025.107280.1644چکیده
مقدمه: آلزایمر مهمترین و رایجترین نوع بیماری فراموشی در انسان است. تاکنون مکانیسم و پاتوفیزیولوژی بروز این بیماری بهدرستی روشن نشده است، اما یکی از مهمترین فرضیههای موجود، فرضیه کولینرژیک است که فعالیت زیاد آنزیم استیل کولین استراز سبب کم شدن میزان استیل کولین در مغز میشود و علائم بیماری بروز پیدا میکنند. آلزایمر در طب سنتی با عناوینی همچون نسیان و فسادالذکر بررسی شده و برای آن مفردات و مرکبات مختلفی تجویز شده است. یکی از مرکبات تجویز شده، «سفوف حفظ» شامل دارچین، گل گاوزبان، عروسک پشت پرده، دارفلفل، مصطکی و بادرنجبویه است. مواد و روشها: در این مطالعه اثر آنتیاکسیدانی و ضد رادیکالی DPPH و اثر مهار آنزیمی عصارههای متانولی و دی کلرومتانی هر یک از اجزا و فراورده سفوف علیه آنزیمهای استیل و بوتیریل کولین استراز در حضور تاکرین بهعنوان کنترل، مورد ارزیابی گرفت. یافتهها: نتایج نشان داد که در میان اجزای سفوف، بادرنجبویه بالاترین اثر آنتیاکسیدانی و مهارکنندگی آنزیم استیل کولین استراز را دارد. سفوف بر مهار دو آنزیم استیل کولین استراز و بوتیریل کولین استراز نیز اثری قابل قبول دارد، اما اثر آنتیاکسیدانی آن بهطورکلی چندان قابل ملاحظه نبود. نتیجهگیری: اثرگذاری عصارههای متانولی بیش از عصارههای دی کلرومتانی بود. علاوه بر این، اثر هیچیک از گیاهان و فراورده سفوف، وابسته به دوز مصرفی نبود. یکی از دلایل این امر میتواند غلظتهای بالای تاننها در بین ترکیبات باشد که با نقش شلات کنندگی روی آنزیم، مانع از تعیین دقیق اثر ضد آنزیمی میشوند.
