فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک متغیرهای مهمی در فرآیند تولید رواناب و رسوب هستند. این پژوهش با هدف شناسایی مهم‌ترین ویژگی­های مؤثر خاک بر تولید رواناب و رسوب در نوارهای حاصل از کشت گندم دیم انجام گرفت. برای این منظور سه کشتزار دیم با شیب متوسط 15 درصد و تحت شرایط آیش در جنوب‌غربی استان کرمانشاه انتخاب شد. در هر زمین شیارهایی به طول پنج متر و عرض و عمق 30 سانتی‌متر به‌وسیله دستگاه ردیف‌کار ایجاد شد. برای بررسی تولید رواناب و هدررفت خاک، از جریان­هایی با شدت 5/0 و 5/1 لیتر بر دقیقه به مدت 60 دقیقه در سه تکرار استفاده شد و مقدار رواناب و هدررفت خاک از شیارها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که در هر دو شدت جریان، مقدار رواناب و هدررفت خاک همبستگی منفی و معنی­دار با متغیرهای شن، رس، ماده آلی، نفوذپذیری و نسبت رس به سیلت داشتند (01/0p<) و در مقابل همبستگی مثبت و معنی­دار با سیلت (01/0p<) و چگالی ظاهری خاک (05/0p<) داشتند. نتایج تجزیه رگرسیون خطی چندگانه نشان داد که در شدت جریان 5/0 لیتر بر دقیقه با بهره­گیری از متغیرهای نسبت رس به سیلت، ماده آلی و نفوذپذیری خاک می­توان مقدار رواناب و هدررفت خاک از نوارهای کشت را به‌ترتیب با ضریب تعیین 94/0 و 81/0 برآورد نمود. هم‌چنین در شدت جریان 5/1 لیتر بر دقیقه با استفاده از مقدار ماده آلی و نفوذپذیری خاک می­توان مقدار رواناب و هدررفت خاک را به‌ترتیب با ضریب تعیین 90/0 و 94/0 برآورد نمود.