بررسی امکان استفاده از رسوبات نهشته‌شده در مخزن سد لتیان به عنوان مواد خام تولید مصالح ساختمانی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مهندسی ژئوتکنیک و آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی ژئوتکنیک و آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه مهندسی ژئوتکنیک و آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

doi
10.22034/idj.2025.523912.2589
چکیده

مشکلات ناشی از رسوبگذاری در مخازن سد‌ها به مرور که از زمان بهره‌برداری این سازه‌ها می‌گذرد، بیشتر می‌شود. اولین گام در مدیریت و تخلیه این رسوبات، مطالعه بر روی خصوصیات آنها است. در تحقیق حاضر اقدام به مطالعه بر روی خصوصیات کانی‌شناسی رسوبات نهشته‌شده در مخزن سد لتیان به عنوان یکی از مهمترین منابع تامین آب شهر تهران شد. به این ترتیب پس از شناخت کانی‌های موجود در این رسوبات، تلاش شد کاربردهایی برای این رسوبات تعیین شود. در واقع یشنهاد شد با جمع‌آوری رسوبات در فصل استراحت و کم آبی سد، مواد اولیه برای تولید مصالح ساختمانی مختلف تامین شود. در این تحقیق پس از انجام عملیات پیمایش، برداشت رسوب از یک نقطه نزدیک به محور سد انجام شد و بر روی آن آزمایش XRF انجام شد. نتایج آزمایش نشان داد که کوارتز با حدود 55 درصد، آلومینیا با حدود 12 درصد و آهک با حدود 5 درصد بیشترین کانی‌های موجود در نمونه رسوب مخزن سد لتیان می‌باشند. در ادامه مقایسه این نتایج با رسوبات سدهای مختلف کشور نشان داد که در اکثر سدهای کشور مشابه با سد لتیان، کانی کواتز بیشترین مقدار است. سپس بررسی‌ها نشان داد که رسوبات سد لتیان در محدوده استانداردهای تولید آجر ایران و آلمان قرار دارند و لیکن به‌غیر از مقدار کوارتز باقی عناصر موجود در رسوبات در محدوده‌ی استاندارد تولید سفال نیستند و لازم است با اضافه‌کردن ترکیباتی به رسوبات، از آنها برای تولید سفال بهره گرفت. در نهایت تحلیل حاضر نشان داد که رسوبات سد لتیان قابلیت تولید سبکدانه (لیکا) را دارا می‌باشند.