فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان‌های گروهی هیجان‌مدار، ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور و رفتاردرمانی دیالکتیک بر خطاهای شناختی نوجوانان دارای علائم بی‌نظمی خلق اخلال‌گرانه اجرا شد. مواد و روش‌ها: پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری کلیه نوجوانان 15 تا 18 سال دارای علائم بی‌نظمی خلق اخلال‌گرانه شهرستان نجف‌آباد در سال تحصیلی 1403 بود. به این منظور به شیوه نمونه‌گیری هدفمند، از بین 4 آموزشگاه متوسطه دوم تعداد 600 دانش‌آموز با اجرای پرسش‌نامه بی‌نظمی خلق اخلال‌گرانه لاپورته و همکاران مورد غربالگری قرار گرفتند که از این میان تعداد 80 نفر مبتلا به این اختلال تشخیص داده شدند و به صورت تصادفی ساده در سه گروه‌ آزمایشی (هر کدام ۲۰ نفر) و یک گروه کنترل (۲۰ نفر) تقسیم شدند. افراد گروه‌های آزمایشی به صورت موازی و همزمان در جلسات گروهی درمانی هیجان‌مدار، ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور و رفتاردرمانی دیالکتیک شرکت کردند؛ اما برای گروه کنترل، مداخله‌‌‌‌ای صورت نگرفت. ابزار اندازه‌گیری پرسش‌نامه‌ خطاهای شناختی کویین و همکاران، بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آماری تحلیل واریانس با اندازه‌های تکراری و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 استفاده شد. یافته‌ها: یافته اول نتایج نشان داد، هر سه روش گروه‌درمانی (هیجان‌مدار، ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور و رفتاردرمانی دیالکتیک) در مقایسه با گروه کنترل، بر کاهش خطاهای شناختی نوجوانان دارای علائم بی‌نظمی خلق اخلال‌گرانه اثربخش بوده‌ است (0/01>P). هم‌چنین یافته دوم پژوهش درجهت مقایسه اثربخشی رویکردهای درمانی با یکدیگر بیانگر این است که در مرحله پس‌آزمون تفاوت معنی‌داری بین اثربخشی این سه رویکرد وجود ندارد؛ اما در مرحله پیگیری، گروه‌درمانی با رویکرد رفتاردرمانی دیالکتیک از دو گروه دیگر اثربخشی نیرومندتری داشته است (0/05>P) و اثرات مداخلات به طور کلی در طول زمان ثابت باقی مانده‌ است (0/01>P). نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد، درمان‌های گروهی هیجان‌مدار، ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور و رفتاردرمانی دیالکتیک، بر کاهش خطاهای شناختی نوجوانان دارای علائم بی‌نظمی خلق اخلال‌گرانه می‌توانند اثربخشی یکسانی داشته باشند و در اثر گذشت زمان، رفتاردرمانی دیالکتیک، به مراتب اثر نیرومندتری داشته است. بنابراین توصیه می‌شود در اولویت از رویکرد رفتاردرمانی دیالکتیک برای نوجوانان دارای علائم بی‌نظمی خلق اخلال‌گرانه، در مراکز خدمات درمانی و آموزشی استفاده شود.