تحلیل کارایی انرژی در دو سامانه آبیاری بارانی در تولید سیب‌زمینی دشت‌های دهگلان استان کردستان

نویسندگان

1 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

2 کارشناس آزمایشگاه تحقیقاتی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان. ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه برق، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

4 دانشجوی دکتری گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

doi
10.22034/idj.2025.538450.2617
چکیده

سیب‌زمینی به‌عنوان محصولی استراتژیک، به‌دلیل وابستگی تولید آن به نهاده‌های انرژی‌بر، نیازمند بررسی دقیق در زمینه مصرف انرژی است.هدف از این پژوهش ارزیابی الگو انرژی مصرفی محصول سیب‌زمینی در دو سامانه آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش‌های متحرک (سامانه A) و ویلموو (سامانه B)، است. اطلاعات مورد نیاز، شامل کل نهاده‌های ورودی (مصرفی) اعم از ساعات کارکرد ماشین‌ها، آب آبیاری، الکتریسیته مصرفی، کود مرغی، نیروی انسانی و غیره به‌صورت کاملاً تصادفی در 40 مزرعه انتخابی به مساحت 63 هکتار؛ در قالب پرسشنامه از کشاورزان در دشت‌های شهرستان دهگلان در طول فصل زراعی 1400-1401 استخراج شد. در پایان فصل آبی، میزان برق مصرفی مزارع در واحد هکتار از شرکت برق منطقه‌ای شهرستان مذکور، دریافت شد. مقدار کل انرژی‌های ورودی در سامانه A و B به‌ترتیب 06/130698 و 77/161423 مگاژول در هکتار محاسبه گردید. مقدار انرژی خروجی در دو سامانه A و B به‌ترتیب 136800 و 147600 مگاژول در هکتار محاسبه شد. بر این اساس مقادیر شاخص کارایی انرژی مصرفی در دو سامانه A و B به‌ترتیب 04/1 و 91/0 به‌دست آمد. سهم انرژی‌ مستقیم در دو سامانه A و B، 15/83551 و 38/114010 مگاژول در هکتار و همچنین سهم انرژی‌های تجدیدپذیر که یکی از معیارهای پایداری بوم نظامی کشاورزی است، در سامانه A و B به‌ترتیب 88/15631 و 56/17054 مگاژول در هکتار برآورد شد. در کل با توجه به نتایج در دشت‌های شهرستان دهگلان به لحاظ جنبه‌های مصرف انرژی به‌نظر می‌رسد سامانه آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش‌های متحرک کاراتر از سامانه آبیاری بارانی ویلموو می‌باشد.