بررسی جوانه زنی گیاهان شورزی در شرایط شوره زار دشت قزوین
نویسندگان
1 کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران، وزارت نیرو
2 گروه مدیریت منابع آب، دانشگاه واخنینگن، هلند
3 گروه مهندسی آب دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین
4 رئیس هیئت مدیره شرکت کاریزآب رایان پگاه، قزوین ایران
doi
چکیده
گسترش اراضی شور در مناطق مختلف، از جمله دشت الهآباد استان قزوین، عمدتاً به دلایل انسانمحور، موجب کاهش حاصلخیزی خاک و بروز آسیبهای زیستمحیطی شده است. این پژوهش با هدف امکانسنجی شوریزدایی زیستی با استفاده از گونههای گیاهی مقاوم به شوری انجام گرفت. آزمایش جوانهزنی بهصورت فاکتوریل دو عامله روی ۱۶ رقم از گونههای اسپرس، قرهداغ، آتریپلکس، جو دوسر، آستراگالوس، سالیکورنیا (تودههای بوشهر، گلستان، ارومیه و بیگیلووی)، کینوا (ارقام صدوق، تیتیکاکا و رحمت)، سالسولا، سوئدا و پانیکوم در سه سطح شوری ۲، ۲۰ و ۴۰ دسیزیمنس بر متر (از رقیقسازی آب زهکش منطقه) با انتخاب ۲۵ بذر از هر توده طی ۱۴ روز با سه تکرار در پتریدیشهای استریل با اندازهگیری درصد و سرعت جوانهزنی، طول ریشهچه و ساقهچه انجام شد. نتایج نشان داد که کینوا، بهویژه رقم صدوق، با ۱۰۰٪ جوانهزنی در تمامی سطوح شوری و میانگین سرعت جوانهزنی 9/54 بذر در روز، برتری معنیداری نسبت به سایر ارقام داشت. در سالیکورنیا نیز بیشترین طول ساقهچه (9/1 سانتیمتر) در توده ارومیه و بیشترین طول ریشهچه (4/1 سانتیمتر) در توده بیگیلووی مشاهده شد. با این حال، نتایج کشت گلخانهای در خاک سیلتی رسی منطقه با شوری 91 دسیزیمنس بر متر، نشان داد که رشد گیاهان کینوا و سالیکورنیا در خاک دشت الهآباد، چه در کشت نشائی و چه جوانهزنی مستقیم، مطلوب نبود. بنابراین، به دلیل شوری بالای خاک، شوریزدایی صرفاً با استفاده از این گیاهان مؤثر نخواهد بود. پیشنهاد میشود از رویکردهای تلفیقی نظیر بهرهگیری از اصلاحکنندههای خاک همراه با ارزیابی اثرات زیستمحیطی پیش از اجرای میدانی استفاده شود.
