مقایسه اثر بخشی آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان و مداخلات روان‌شناختی خردمندانه بر پرخاشگری نوجوانان بزهکار

نویسندگان

1 بخش روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 بخش روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 بخش روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 بخش روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.30476/smsj.2026.104510.1572
چکیده

مقدمه: پرخاشگری در نوجوانان بزهکار مسئله مهمی است که می‌تواند منجر به آسیب‌های متعدد روانی و جسمانی شود. از این رو، پژوهش حاضر با هدف مقایسه تاثیر آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان و مداخله روان‌شناختی خردمندانه بر کاهش پرخاشگری نوجوانان بزهکار انجام شده است.مواد و روش‌ها: این پژوهش، آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه مقایسه بود. جامعه آماری شامل تمامی مددجویان پسر کانون اصلاح و تربیت استان فارس در سال 1403-1402 بود که از بین آنان، تعداد 45 نفر که در پرسشنامه پرخاشگری نمره بالاتر از متوسط داشتند، انتخاب و به‌طور تصادفی در یکی از سه گروه مداخلۀ تنظیم هیجان، مداخلۀ روان‌شناختی خردمندانه و کنترل گماردن شدند. گروه‌های مداخله به مدت 6 جلسه دوساعته با استفاده از بسته آموزشی تنظیم هیجان و یا مداخله روان‌شناختی خردمندانه آموزش دیدند. برای بررسی فرضیه‌ها از تحلیل کوواریانس چندمتغیری با نرم‌افزار SPSS نسخه 28 استفاده شد.یافته‌ها: نمرات پس‌آزمون پرخاشگری و مؤلفه‌های آن در هر دو گروه مداخله به‌طور معنی‌داری کمتر از گروه کنترل بود (0/001>P). علاوه بر این، مداخله روان‌شناختی خردمندانه در مقایسه با مداخله تنظیم هیجان، تأثیر بیشتری بر کاهش نمره مؤلفه خصومت (0/05>P) و نیز پرخاشگری کلامی (0/05>P) در گروه هدف داشت. این نتیجه در پیگیری نیز تکرار شد (0/05>P).نتیجه‌گیری: از هر دو مداخله می‌توان بسته به شرایط برای کاهش پرخاشگری نوجوانان بزهکار استفاده کرد؛ با این حال، با توجه به برتری مداخله روان‌شناختی خردمندانه بر مداخله تنظیم هیجان در کاهش خصومت و پرخاشگری کلامی، استفاده از این مداخله ممکن است مناسب‌تر باشد.