مطالعه مروری مبتنی بر بررسی مدلهای هوش مصنوعی بر پایه تصویر در تشخیص به هنگام و دقیق سرطان پستان
نویسندگان
1 گروه علوم پایه، دانشکده پزشکی، دانشکده علوم پزشکی لارستان، لارستان، ایران
2 گروه علوم پایه، دانشکده پزشکی، دانشکده علوم پزشکی لارستان، لارستان، ایران
doi
10.30476/smsj.2026.110363.1749چکیده
هوش مصنوعی در حال ایجاد تحولی گسترده در حوزههای علمی، بهویژه پزشکی، است. بهکارگیری این فناوری در تشخیص بهموقع بیماریهایی مانند سرطان پستان، به افزایش چشمگیر دقت، قابلیت اطمینان و عمق تحلیلی در بررسی تصاویر پزشکی انجام داده است. هدف این مقاله مروری، بررسی مدلهای گوناگون هوش مصنوعی از جمله CNN، ترنسفورمرها و معماریهای ترکیبی که در روشهای تصویربرداری مختلف مانند ماموگرافی، امآرآی، سونوگرافی و ترموگرافی مورد استفاده قرار گرفتهاند، میباشد. جستجوی اصلی بین بازه زمانی 2025-2017 از طریق پایگاههای داده علمی معتبر، از جمله پابمد، اسکوپوس، ساینس دایرکت و گوگل اسکالر انجام شد. برای ارزیابی و مقایسه منظم عملکرد مدلهای مختلف هوش مصنوعی، از مجموعهای از معیارهای استاندارد شامل: دقت، حساسیت (یادآوری)، ویژگی (دقت منفی)، دقت، نمره F1 و AUC استفاده شد. مدلهای ترکیبی CNN- transformer با توانایی استخراج ویژگیهای محلی و کلی، مدلهای غنیتر با استحکام بالاتر را ایجاد میکنند که باعث بهبود عملکرد مدلها در تشخیص صحیح سرطان پستان میشود. مدلهای هوش مصنوعی به صورت مستقل و به صورت دستیار پزشک امکان تشخیص سریع و صحیح سرطان را فراهم میکنند. سیستمهای هوش مصنوعی با علامت گذاری موارد مشکوک و با ریسک بالای ابتلا به سرطان، باعث تسریع و کارآمدی فرآیند غربالگری میشوند. هوش مصنوعی عملکردی بهتر از اکثر رادیولوژیستها را نشان داده است اما تا کنون نتوانسته است از متخصصین متبحر پیشی بگیرد.