فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رسوبات یکی از مهم­ترین منابع در بررسی تاریخچه آلودگی­های یک بوم سازگان آبی می­باشند و به عنوان یک مخزن و حامل برای آلاینده­ها در محیط­های آبی عمل می­کنند. هدف از این تحقیق ارزیابی درجه آلودگی عناصر سنگین در سد کلان ملایر و بررسی کیفیت آن براساس سه شاخص تعیین کیفیت رسوب بود. در این مطالعه، عناصر سنگین مانند آرسنیک، کادمیم، کروم، مس، منگنز، جیوه، نیکل و روی در 12 ایستگاه از رسوبات بستر رودخانه و دریاچه سد اندازه‌گیری شدند. سپس، کیفیت رسوبات توسط شاخص زمین­انباشت، شاخص آلودگی و فاکتور غنی­شدگی تعیین شد. بیش‌ترین مقادیر شاخص آلودگی به ترتیب به آرسنیک (520/2)، نیکل (225/1) و جیوه (138/1) اختصاص داشت. نتایج برآورد شاخص­ها نشان داد بیش‌ترین مقدار مربوط به عناصر آرسنیک، نیکل و جیوه در ایستگاه­های 9 تا 12 بود. آنالیز مؤلفه اصلی داده­های بدست آمده را تائید کرد و دو مؤلفه بیش از 85 درصد واریانس را به خود اختصاص داده و مقدار ارزش ویژه بیش‌تر از واحد داشت. تمام عناصر سنگین بررسی شده (به جز منگنز) وابستگی مثبتی با یکدیگر داشتند. با توجه به موقعیت ایستگاه­های 9 تا 12 که در نزدیکی مزارع کشاورزی قرار دارند، بالا بودن میزان غلظت برخی عناصر سنگین در این ایستگاه­ها را می­توان ناشی از منابع انسانی و طبیعی همچون استفاده بیش از حد از نهاده­های کشاورزی، کاربرد سموم و کود شیمیایی و ورود زه­آبهای اراضی زراعی نسبت داد.