تأثیر زغال‌های زیستی چوب گردو و پوست سبز میوه گردو بر وضعیت نگهداشت آب در یک خاک شنی

نویسندگان

1 گروه خاک؛ دانشگاه شهرکرد

2 گروه مهندسی آب، دانشگاه شهرکرد

3 عضو هیات علمی دانشگاه شهرکرد

4 گروه خاکشناسی، دانشگاه شهرکرد

doi
چکیده

خشکسالی و تنش حاصل از آن یکی از مهم­ترین و رایج­ترین تنش­های محیطی بوده که ویژگی­های مختلف خاک و در نتیجه تولیدات کشاورزی را با محدودیت روبرو می­سازد. پژوهشگران به‌منظور بهینه نمودن ویژگی­های خاک و کم نمودن اثر تنش­های یادشده از اثر بهساز­های آلی از جمله زغال زیستی استفاده نموده­اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر زغال زیستی و ماده خام چوب درخت گردو و پوست سبز میوه آن بر منحنی رطوبتی و پارامتر­های هیدرولیکی خاکی با بافت شنی در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. زغال زیستی مورد استفاده در دمای 400 درجه­ی سلسیوس و مدت ­زمان دو ساعت در شرایط محدودیت اکسیژن تهیه شد. بهسازها (چوب درخت گردو و پوست سبز میوه گردو و زغال‌های زیستی­ حاصل از آن‌ها) در نسبت­های یک و دو درصد وزنی/وزنی (معادل صفر، 36 و 72 تن در هکتار) در سه تکرار با خاک مخلوط و به‌مدت 120 روز در شرایط گلخانه انکوبه شدند. پس از آن، منحنی رطوبتی نمونه­ها با دستگاه جعبه شنی و صفحات فشاری اندازه­گیری شد. آنالیز­ آماری داده­ها نشان داد ویژگی­های جرم ویژه ظاهری، تخلخل، پایداری خاکدانه­ها در حالت تر و پارامتر­های معادله ون­گنوختن به جزء پارامتر رطوبت باقی­مانده در تیمار­های زغال زیستی نسبت به تیمار شاهد تفاوت معنی­داری داشتند. به­طوری که با کاربرد دو درصد زغال زیستی پوست سبز گردو جرم ویژه ظاهری 17 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش و تخلخل کل خاک به­ترتیب 13 و 11 درصد افزایش یافت. کاربرد دو درصد زغال زیستی بیش‌ترین تأثیر را بر منحنی رطوبتی خاک داشت. همچنین، افزودن زغال زیستی به خاک باعث افزایش چشمگیر نگهداشت آب خاک در مکش­های کم شد و با افزایش مکش تفاوت در رطوبت خاک بین تیمارهای مختلف کاهش یافت. با توجه به اینکه منحنی رطوبتی در مکش­های کم متأثر از حجم منافذ درشت و ساختمان خاک است می­توان گفت که افزودن زغال زیستی موجب افزایش منافذ درشت خاک گردید. به­کار­گیری مقادیر مناسب زغال زیستی به­عنوان یک بهساز خاک کشاورزی تا حدی می­تواند ویژگی­های فیزیکی و هیدرولیکی خاک­های شنی مناطق نیمه­خشک را بهبود بخشد.