برآورد تبخیر-تعرق گیاه مرجع در گلخانه با استفاده از روش‌های آماری و ریاضی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت ایران

2 گروه علوم و مهندسی باغبانی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

3 گروه علوم و مهندسی باغبانی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

4 گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان

5 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
چکیده

انجام آبیاری بر اساس اصول مهندسی یک راهکار اساسی در مصرف بهینه آب است. یکی از الزامات اساسی در مهندسی آبیاری محاسبه صحیح نیاز آبی بر اساس تبخیر-تعرق گیاه مرجع و ضریب گیاهی است. هدف از انجام مطالعه حاضر معرفی روش مناسب برای محاسبه تبخیر-تعرق گیاه مرجع در شرایط گلخانه است. برای دستیابی به این هدف، در داخل گلخانه گیاه چمن در میکرولایسیمتر کشت شد و مقدار آب مصرفی آن اندازه‌گیری شد. هم‌زمان داده‌های هواشناسی داخل گلخانه شامل دمای کمینه و بیشینه و همچنین رطوبت نسبی اندازه‌گیری شدند. تبخیر-تعرق گیاه مرجع با استفاده از روش‌های پنمن-مانتیث با کمک نرم‌افزار کراپ‌وات، هارگریوز و فرمول‌های اصلاح شده آن، اصلاح شده روش هارگریوز و فرمول‌های اصلاح شده آن، دو مدل توسعه‌یافته بر اساس رگرسیون گام به گام به‌عنوان روش‌های آماری و روش سطح پاسخ به‌عنوان روش ریاضی با داده‌های هواشناسی اندازه‌گیری شده در داخل گلخانه تخمین زده شد. نتایج حاصل با نتایج لایسیمتری بر اساس شاخص‌های R2، RMSE و NRMSE مقایسه شدند. یافته-های مطالعه نشان داد که روش‌های استفاده شده دارای NRMSE بالای 30 درصد بوده و مناسب تخمین تبخیر-تعرق گیاه مرجع نیستند، اما روش‌های توسعه‌یافته و روش سطح پاسخ نتایج مناسب‌تری بر اساس شاخص‌های خطا در مقایسه با سایر روش‌ها داشته‌اند. مقادیر شاخص‌های R2، RMSE و NRMSE برای دو روش رگرسیون گام به گام به ترتیب حداقل 84/0، 15/0 میلی‌متر در روز و 18 درصد بودند. در روش سطح پاسخ مقادیر شاخص‌های R2، RMSE و NRMSE به ترتیب 95/0، 13/0 میلی‌متر در روز و 4/16 درصد بودند. از روش‌های توسعه داده شده در تخمین دقیق‎تر تبخیر-تعرق گیاه مرجع با تعداد داده ورودی کم و زودیافت می‌توان در مدیریت صحیح آبیاری گلخانه استفاده کرد و ضمن جلوگیری از هدررفت آب، بهره‌وری آب و سایر نهاده‌های تولید را افزایش داد.