فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش بی‎رویه بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی به ویژه در حوضه‌ها و دشت‎های آبرفتی می‌تواند علاوه بر افت روزافزون سطح ایستابی منجر به فرونشست سطح زمین شود. این تغییرات، خصوصیات هیدرودینامیکی آبخوان بویژه پارامترهای هدایت هیدرولیکی و آبدهی ویژه و بعلاوه میزان آب برگشتی به آبخوان را تحت تأثیر قرار می‏دهد. افت شدید سطح ‌ایستابی، سبب تحکیم و فرونشست می‌شود و خسارات جبران‌ناپذیر جانی، محیط‌زیستی و مالی ایجاد می‌نماید. افت سطح ایستابی و خصوصیات آبخوان تاثیر مستقیمی بر روی میزان فرونشست دارند، و از طرف دیگر وقوع فرونشست سبب تغییرات پارامترهای هیدرودینامیکی سفره در نتیجه کاهش تغذیه آبخوان خواهد شد. در این مطالعه با استفاده از نسخه 10 نرم افزار GMS در آبخوان قزوین، پس از انجام آنالیز حساسیت نسبت به پارامترهای ضرایب هدایت هیدرولیکی و آبدهی ویژه، این ضرایب در سه دوره آماربرداری سال‌های 1381، 1388 و 1397 پس از واسنجی و صحت سنجی مدل در دو حالت پایدار و ناپایدار تعیین گردیدند. ریشه میانگین مربعات خطا در مرحله واسنجی بسته فرونشست، 0052/0 متر و در مرحله صحت سنجی 0072/0 بدست آمد. این مقادیر حاکی از دقت مناسب مدل در شبیه‌سازی می‌باشد. بر اساس شبیه‎سازی فرونشست دشت قزوین در قسمت‎های شرقی و خروجی آبخوان در شهرستان‏های بوئین زهرا و آبیک و هم‌چنین در قسمت‎هایی از تاکستان میزان فرونشست رخداده بیشتر از مابقی نقاط است. در نواحی ذکر شده آبخوان دارای درصد رس بالاتری نسبت به مابقی نقاط می‌باشد. از طرفی در قسمت‎هایی از آبخوان که آبدهی ویژه و هدایت هیدرولیکی کمتر است میزان فرونشست بیشتری رخ داده است. با افزایش فرونشست از میزان آب برگشتی به آبخوان کاسته می‌شود. بررسی‏ها نشان می‎دهد میزان اثرپذیری و کاهش آب برگشتی از فرونشست از 8/18 تا 4/90 درصد در منطقه بیشینه فرونشست، متغیر است.