ارزیابی سیاستهای توسعه و بهبود سامانههای آبیاری تحتفشار و سطحی با استفاده از مدلسازی پویایی سیستم؛ مطالعه موردی حوضه آبریز ارس
نویسندگان
1 مهندسی آبیاری و زهکشی، گروه آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران.
3 یار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران
doi
چکیده
با توجه به رشد جمعیت و محدودیت بیشتر منابع آب حوضههای مرزی در آینده، برنامهریزی و اقدامات مدیریتی برای مقابله با ایجاد بحران آب از ضروریات مهم میباشد. هدف از این پژوهش بررسی اثر سیاستهای توسعه و بهبود سامانههای آبیاری تحتفشار و اصلاح مدیریت سیستمهای آبیاری سطحی بر پایداری کشاورزی و منابع آب حوضه آبریز ارس بود. بدین منظور با استفاده از روش پویایی سیستم، مدل مدیریت یکپارچه منابع آب حوضه آبریز ارس با لحاظ جنبههای اقتصادی و زیستمحیطی تدوین شد و سیاستهای مذکور در قالب چند سناریو مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از ارزیابی سیاستهای مذکور نشان داد، توسعه سالانه 4000 هکتار سامانههای آبیاری تحت فشار بدون توجه به بحث بهبود راندمان کاربرد آب در این سیستمها، تنها 5/2 درصد میتواند سبب ارتقای راندمان حوضه ارس تا افق 1420 گردد. تاثیر سناریوهای اصلاح مدیریت آبیاری سطحی بر منابع آب حوضه ارس بیشتر از سناریوهای توسعه آبیاری تحت فشار بود به طوری که اگر بتوان راندمان کاربرد آبیاری سطحی در حوضه ارس را به میزان یک درصد افزایش داد، این امر کارایی معادل توسعه 22 هزار هکتار آبیاری تحتفشار با راندمان کاربرد آب 67 درصد را خواهد داشت. بطورکلی برای جلوگیری از بروز بحران آبی و مدیریت پایدار منابع آب حوضه ارس، بایستی پیشبرد هر دو سیاست مذکور بصورت موازی مد نظر مسئولان امر قرار گیرد. اما در این راه بایستی راهکار اصلی را، ارتقای مدیریت سیستمهای آبیاری سطحی دانست و به توسعه و بهبود سامانههای آبیاری تحتفشار صرفاً به عنوان یک راهکار کمکی نگریست
