تحقیقی در سازمان نوافلاطونی اندیشۀ ابنسینا در اخلاق
نویسندگان
1 پژوهشگر پسا دکتری دانشگاه تربیت مدرس
2 استاد گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.48308/kj.2023.229633.1139چکیده
در این مقاله سعی بر این است که به سازمان فکری ابنسینا در اخلاق پرداخته و نشان داده شود که نظام اخلاق ابنسینا در قالبی کاملاً نوافلاطونی بروز پیدا میکند. علاوهبراین، به استفادۀ او از بسیاری از مفاهیم نوافلاطونی نیز در درون این سازمان فکری پرداخته خواهد شد. برای نشاندادن سازمانِ نوافلاطونیِ فکر ابنسینا در اخلاق، در مهمترین قدم تلاش بر این است نشان داده شود که اخلاق ابنسینا در تمام ابعاد آن، از جایی که ابنسینا بحث اخلاق را آغاز میکند تا آنجا که صحبت از غایت نهایی انسان از عمل اخلاقی میکند، دارای مراتب است که مهمترین خصیصۀ متافیزیکی سازمان فکر نوافلاطونی است. در قدم بعد، به مفاهیمی میپردازیم که او از اندیشۀ نوافلاطونیان استفاده کرده و در سازمان فکری خود پذیرفته و به کار گرفته است. مفاهیمی چون لحاظ مراتبی سهگانه برای اخلاق شامل اخلاق عامیانه، عالمانه و عاقلانه یا درنظرگرفتنِ عمل اخلاقی انسان بهعنوانِ تکمیلکنندۀ خلقت خداوند یا درنظرگرفتنِ مفهوم تشبه به مبادی عالیه یا خداوند بهعنوانِ غایت اخلاق از جملۀ این مفاهیماند. علاوه بر لحاظ مراتب، وجود بسیاری از این دست مفاهیم نوافلاطونی در شکلدهی به این سازمان فکری نقش داشته است.