بیلان آب و املاح در روش‌های آبیاری سطحی و قطره‌ای مزارع گندم در شرایط شوری آب و خاک

نویسندگان

1 مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج- ایران

2 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان

doi
چکیده

هدف از این تحقیق بررسی تأثیر روش‌های آبیاری سطحی و قطره‌ای بر تجمع نمک در ناحیه ریشه گندم زمستانه در خاک لومی دشت مهیار اصفهان بود. در این تحقیق از ترکیب نتایج یک مزرعه آزمایشی و مدل شبیه‌سازی AquaCrop استفاده شد. بر اساس نتایج، میزان آب آبیاری در روش‌های آبیاری سطحی و قطره‌ای نواری (تیپ) با فواصل ردیف 75 سانتیمتر، به ترتیب 10000 و 6500 مترمکعب در هکتار با شوری آب 4 دسی زیمنس بر متر بود. تأثیر روش‌های آبیاری بر میزان مصرف آب آبیاری در سطح 1 درصد معنی دار بود و نشان داد که براساس این شاخص، آبیاری قطره‌ای نسبت به روش سنتی برتری دارد. نتایج نشان داد که در روش آبیاری سطحی و قطره‌ای نواری به ترتیب 60 و 85 درصد از مجموع آب آبیاری و بارندگی موثر در فرآیند تبخیر و تعرق گیاه و مابقی صرف آبشویی خاک شده است. بیلان سالانه نمک خاک نشان داد که در روش آبیاری سطحی، نمک ورودی به خاک 0/5 تن بر هکتار کمتر از نمک آبشویی شده از منطقه ریشه است، اما در روش آبیاری قطره‌ای، سالیانه میزان 2 تن در هکتار نمک در خاک تجمع یافت. لذا به منظور حفظ پایداری شوری خاک در روش آبیاری قطره ای نواری عمق آبیاری 20 درصد افزایش داده شد. با این وجود ضمن پایداری شوری خاک، میزان آب آبیاری در روش آبیاری قطره‌ای 20 درصد کمتر از آبیاری سطحی بود، ولی اندازه‌گیرهای مزرعه‌ای نشان داد که در روش آبیاری قطره‌ای نواری، بخشی از سطح مزرعه خیس شده و آبشویی خاک به خوبی انجام نمی‌شود، لذا توصیه می‌شود آبشویی سالیانه خاک به روش آبیاری سطحی یا بارانی برای پایداری شوری خاک و پایداری تولید انجام گردد.