‏«تحلیل جرم امساک در فقه جزایی امامیه و حقوق موضوعه»‏

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و حقوق دانشگاه بزرگمهر قائنات

2 مربی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 مربی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22054/jclr.2020.38125.1819
چکیده

امساک در فقه جزائی امامیه به معنای نگه‌داشتن و گرفتن مقتول است؛ به‌طوری که شخصِ ‏‏«مُمسِک: نگه‌دارنده» مانع خروج مقتول از سلطه جانی شده و قاتل به سهولت بتواند وی را به قتل ‏برساند. فقیهان امامی اتفاق نظر دارند که کیفر «ممسک» حبس ابد است؛ اما در باب اینکه ماهیت ‏این کیفر چیست و آیا باید آن را در پرتو حق‌الناس تحلیل کرده و در نتیجه قابل عفو و اسقاط ‏دانست؛ یا اینکه از در زمره حق‌الله بوده و درنتیجه امکان مصالحه در آن راه ندارد، بین فقها ‏اختلاف‌نظر جدی بروز کرده است؛ از آنجا که این تفاوت دیدگاه، در حقوق کیفری نیز منشاء اثر ‏شده و می‌تواند ثمرات متفاوتی به همراه داشته باشد، نوشتار حاضر در مطالعه‌ای توصیفی-‏تحلیلی، و در پرتو مراجعه به منابع فقهی و حقوقی، درصدد تحلیل چیستی کیفر «ممسک» برآمده ‏است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد می‌توان برای جرم امساک ماهیتی تعزیری در نظر گرفت؛ و یا ‏اینکه دست‌کم آن را در زمره حق‌الناس قرار داده و قابل مصالحه و اسقاط دانست.‏