فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهسابقه و هدفتعاملات بین قارچ‌های میکوریزا آربوسکولار و گیاهان نقش مهمی در عملکرد اکوسیستم‌ها دارند اما این تعاملات در رویشگاه‌های کوهستانی و سرد به خوبی شناخته نشده است. هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر سه گونه بوته‌ای (زرشک، اسپرس خاردار و مای‌مرز) بر میزان کلونیزاسیون ریشه، جمعیت اسپور و تنوع گونه‌های قارچی در ریزوسفر گیاهان بود. مواد و روش‌هااین تحقیق در استان مازندران، جنوب شهرستان نور، ارتفاعات بلده در روستای هلو پشته انجام شد. ابتدا بازدید میدانی منطقه انجام و بعد 13 قطعه نمونه به عنوان 13 تکرار تعیین شد. در هر قطعه نمونه، سه گونه بوته‌ای مجاور هم حضور داشتند. نمونه‌برداری از خاک در بهار 1402 انجام شد. تعداد 52 نمونه خاک ریزوسفر (به‌طوری‌که در هر قطعه نمونه، 4 نمونه خاک زیر اشکوب بوته و یک نمونه از فضای بیرون از بوته) برداشت شد و 39 نمونه ریشه انتخاب گردید. نمونه‌های خاک از عمق صفر تا 30 سانتی‌متری در 13 قطعه نمونه‌برداری شدند. برای مشاهده ساختارهای قارچی (وزیکول، آربوسکول و هیف)، نمونه‌های ریشه رنگ‌آمیزی گردیدند. همچنین، از هر نمونه خاک 200 گرم برداشته شد و اسپورها با استفاده از روش شستشو، الک مرطوب و سانتریفوژ، در محلول ساکارز جداسازی و شمارش شدند. سپس اقدام به شناسایی آنها گردید.نتایجتنوع قارچ‌های میکوریزا آربوسکولار به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر تاج گونه‌های مختلف بوته‌ای قرار دارد. در فضای بیرون از اشکوب بوته‌ها (شاهد)، Diversispora aurantia شناسایی شد، در حالی که در زیر تاج Onobrychis cornuta، قارچ‌های Glomus flavisporum و Acaulospora sp. یافت شدند. علاوه بر این، در زیر تاج Berberis integerrima، گونه‌های Gigaspora gigantea،Acaulospora colombiana و Acaulospora jejuensis شناسایی و در نمونه‌های خاک جمع‌آوری‌شده از زیر تاج Juniperus sabina، قارچ‌های Cetraspora pellucida و Glomus flavisporum مشاهده شدند. در میان این قارچ‌ها، جنس Acaulospora بیشترین فراوانی را داشت. از سوی دیگر، میزان کلونیزاسیون ریشه و تعداد اسپور میان گونه‌های مختلف بوته‌ای تفاوت معناداری را نشان داد. درصد کلونیزاسیون ریشه در گونه O. cornuta برابر با 46/79 درصد و تعداد اسپور 4038 در 200 گرم خاک بود. این مقادیر برای گونه‌های J. sabina و B. integerrima به ترتیب 46/53 درصد و 3952 اسپور و 30/41 درصد و 3593 تعداد اسپور بودند.نتیجه‌گیرینتایج این پژوهش بر اهمیت تنوع گونه‌ای در بوته‌ای‌ها در رویشگاه‌های کوهستانی و سرد تأکید دارد و نقش بنیادین آنها را در شکل‌گیری جوامع قارچی و ارتقای کارکردهای زیست‌بومی برجسته می‌سازد. گیاهان بوته‌ای به‌عنوان محرک‌هایی کلیدی در تعاملات اکولوژیکی و پایداری عملکرد اکوسیستم‌ها شناخته می‌شوند.