بررسی رفتار آلاینده‌های رودخانه کیچیک‌چای اهر با پایش چند پارامتری و ماهواره‌ای کیفیت محلی آب

نویسندگان

1 گروه علوم ومهندسی محیط زیست گرایش آلودگی‌های محیط زیست، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریز

2 گروه مهندسی محیط زیست دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، ایران- مرکز تحقیقات مدیریت توسعه پایدار حوضه آبریز دریاچه ارومیه و رودخانه

3 گروه مهندسی محیط زیست دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، ایران- مرکز تحقیقات مدیریت توسعه پایدار حوضه آبریز دریاچه ارومیه و رودخانه

4 گروه مهندسی محیط زیست دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، ایران- مرکز تحقیقات مدیریت توسعه پایدار حوضه آبریز دریاچه ارومیه و رودخانه

doi
چکیده

انواع آلودگی‌های محیط‌زیست که از منابع مختلف ایجاد می‌گردد، باعث کاهش کیفیت خاک، گسترش در منابع آب و بروز سایر مشکلات زیست‌محیطی می‌گردد. تحقیق پیشروی، مطالعه و ارزیابی منابع بالفعل و بالقوه آلاینده‌های حوضه آبریز رودخانه کیچیک‌چای با تأکید بر پایش فلزات سنگین و کیفیت آب سطحی در طول سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ بوده و باهدف بررسی میزان آلاینده‌ها در رودخانه مذکور است که با استفاده از آنالیز داده‌ها در آزمایشگاه و تفسیر تصاویر ماهواره‌ای در محیط نرم‌افزار ENVI و شبیه‌سازی با استفاده از مدل Qual2kw جهت تعیین میزان تطابق با استانداردها، تحلیل روند میزان تغییرات پارامترهای کیفی آب رودخانه کیچیک‌چای انجام گردیده است. نتیجه بررسی‌ها نشان می‌دهد پروژه مس انجرد (شامل سه فعالیت عمده اکتشاف و استخراج معدن، تولید کنسانتره و سد باطله فراوری کنسانتره) در کنار فعالیت زراعی، باغات و دامداری و مراکز سکونتی، همراه با ژئومورفولوژی منطقه موجب تغییراتی در کیفیت آب رودخانه کیچیک‌چای شده است. در طول این مدت مطالعه، میزان کدورت، 54/3 NTU کاهش؛ میزان BOD، 3 mg/lit کاهش؛ میزان PH8 واحد افزایش؛ میزان TSS، 86/4 mg/lit افزایش و میزان TDS، به مقدار 9/4 mg/lit افزایش‌یافته است. در پایش تغییرات کمی فلزات سنگین با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست ۸، بیشترین و کمترین خطای مربع مربوط به ایستگاه‌های ۴ و ۲ در سال ۱۴۰۲ و ۱، ۴ و ۲ در سال ۱۳۹۸ است؛ بنابراین برای بهسازی کیفی رودخانه توصیه می‌شود قوانین مصوب و بالادست در اجرای قوانین مدیریت پسماندها، افزایش درخت‌کاری در حاشیه رودخانه و راهکارهای تقلیل اثر بر منابع آب‌های سطحی همچون استفاده از تثبیت‌کننده خاک شورابه پتاس و غیره، موردتوجه و الویت مدیریت بخش کشاورزی و صنعتی حاشیه رودخانه کیچیک چای اهر قرار گیرد.