استفاده از اعداد Z در تعیین پارامترهای بهینه بهرهبرداری از مخازن سدها
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری عمران مدیریت منابع آب، دانشگاه تبریز، ایران
2 استاد دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، ایران
doi
چکیده
برآورد دقیق میزان پتانسیل منابع آب و استفاده بهینه از آنیک مسئله مهم در صنعت آب میباشد. بنابراین بهرهبرداری بهینه از مخازن سدها، یکی از مهمترین فاکتورهای مدیریتی در دوران بهرهبرداری سدها محسوب میگردد. در بهرهبرداری واقعی از مخازن سدها با در نظر گرفتن حجم مخزن، مقدار تقاضاها و پیشبینی جریان ورودی مخزن، در مورد میزان رهاسازی آب تصمیمگیری میگردد. نظر به اینکه در دادههای بهرهبرداری مخازن سدها عدم قطعیت وجود دارد، و یکی از روشهای برخورد با عدم قطعیت استفاده از مجموعه منطق فازی است، از آنجائی که نظریههای فازی سنتی بهتنهایی نمیتوانند عدم قطعیت موجود را بهطور کامل در محاسبات منظور کنند. در این حالت، اعداد Z بهعنوان نسل جدید منطق فازی پتانسیل زیادی در توصیف عدم قطعیت دانش انسان دارند، چراکه هم محدودیت و هم قابلیت اطمینان را در نظر میگیرند. هدف از این تحقیق تعیین پارامترهای بهینه بهرهبرداری سدها در چند گام آتی با لحاظ نمودن عدم قطعیت دادهها و قابلیت اطمینان اطلاعات در بهینهسازی از طریق اعداد Z بهصورت مطالعه موردی در سد علویان بوده و تلاش شده است نتایج اعداد Z با نتایج الگوریتم ژنتیک و منطق فازی کلاسیک مقایسه گردد. برای ارزیابی این روشها از شاخصهای عملکردی مانند قابلیت اطمینان، آسیبپذیری و پایداری استفاده شد و نتایج نشان داد که درروش الگوریتم ژنتیک، 77 درصد، منطق فازی کلاسیک 85 درصد و اعداد Z، 92 درصد از نیازهای مربوط به تقاضای کشاورزی پایاب سد علویان تأمینشده است و منحنی فرمان پارامترهای بهینه بهرهبرداری حاصل از مدلسازی عدد Z بر اساس پیشبینی جریان ورودی از طریق روش تخمینهای حد پایین و بالا (LUBE)، نشان داد که حجم رهاسازی مشاهدهشده برای سد علویان در طول سال آبی جاری در محدوده پیشبینیشده باقیمانده است.