بررسی رسوبدهی رودخانههای منتهی به خلیجفارس و دریای عمان
نویسندگان
1 سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری، دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه کشاورزی و منابعطبیعی ساری
2 دانشگاه پیام نور- دانشکده علوم کشاورزی- گروه علمی منابع طبیعی و محیط زیست
3 پژوهشکده، حفاظت خاک و آبخیزداری کشور،
4 دانشگاه پیامنور، دانشکده علوم کشاورزی،
5 دانشگاه پیام نور، دانشکده علوم کشاورزی، گروه علمی منابعطبیعی و محیط زیست
doi
چکیده
نواحی مختلف یک منطقه با توجه به خصوصیات مورفولوژیکی، زمینشناسی، اقلیم و نوع کاربری، عکسالعملهای متفاوتی در برابر نیروهای فرساینده (آب و باد) از خود نشان میدهند. با افزایش غلظت مواد معلق در اثر فرسایش خاک، اکوسیستم رودخانه و موجودات داخل آن بهخطر میافتد. در نهایت پائیندستِ رودخانه با بجای گذاشتن رسوبات ریزدانه با تغییر مورفولوژی ساحل، منشاء شنهای روان خواهد شد. اولین قدم در مبارزه با فرسایش و رسوب شناخت مقدار آن در مناطق موردنظر است. هدف از این تحقیق، شناخت وضعیت رودخانههای استان هرمزگان از نظر روند رسوبدهی است. بدین منظور ابتداء دادههای ایستگاههای هیدرومتری رودخانههای منتهی به خلیجفارس و دریای عمان در محدوده استان هرمزگان، بررسی و با استفاده از منحنیسنجه رسوب مقدار آن در محل ایستگاه محاسبه شد. از روش آنالیز منطقهای برای محاسبه رسوب رودخانهها در محل ورود به دریا استفاده شد. عوامل مختلف زمینشناسی، کاربری، بارش و توپوگرافی در آنالیز منطقهای بهکار گرفته شدند. در نهایت نقشه رسوبدهی حوضهها بهدست آمد. مقایسه آنالیز آماری (رسوب برآورد شده) با مقادیر رسوب مشاهدهای نشان داد که چهار عامل طول کلی آبراهه، مساحت سازند، بارندگی سالانه و دید کارشناسی در سطح 9% و ضریب تعیین 79/0 از همبستگی بالایی برخوردار بودند. این نتیجه بیانگر این است که منطقه هرمزگان با توجه به رخنمونهای حساس به فرسایش و بارشهای با شدت بالا، توان فرسایش و رسوبدهی بالایی دارند. شرق استان بهخصوص رودخانههای گابریک و سدیج، از رسوبزایی بالایی برخوردار میباشند. غرب استان نیز در درجه دوم اهمیّت واقع شده و برخی نواحی مرکزی استان، رسوبدهی متوسطی داشتند.