فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی سامانه‌های زهکشی به محققان و برنامه‌ریزان کمک می‌کند تا نقاط قوت و ضعف در این سامانه‌ها را بررسی کرده و در طرح‌های آینده اصلاح کنند. در پژوهش حاضر، به ارزیابی عملکرد سامانه زهکشی اجراشده در شبکه آبیاری و زهکشی گمبوعه، واقع در اراضی کشاورزی شهرستان حمیدیه پرداخته شد. مساحت این شبکه بالغ‌بر 6000 هکتار است و آزمایش‌های میدانی در سال 1402 طی سه مرحله آبیاری درکشت گندم و برای سه مزرعه هر یک به مساحت حدود 8 هکتار، با تعداد خطوط زهکش در هر مزرعه 3 زهکش و با فواصل زهکش‌های زیرزمینی 50، 75 و 80 متری، انجام شد. در این پژوهش به بررسی تغییرات سطح ایستابی و خروج شوری از پروفیل خاک و اندازه‌گیری شاخص‌های طراحی زهکش‌های زیرزمینی پرداخته است. جهت قرائت نوسانات سطح آب ایستابی، چاهک‌های مشاهده‌ای در فواصل 3/0، 8/0، 5/1، 5/2 و 15 متری و وسط زهکش‌های زیرزمینی نصب شدند. فواصل نصب چاهک‌های مشاهده‌ای بین دو خط زهکش در فواصل 1/4L، 2/4L، 3/4L و 25 متری از خروجی زهکش بود. نتایج نشان داد که مقدار هدایت هیدرولیکی به‌طور متوسط در مزارع به‌طور واقعی 95/0 و در شرایط طراحی 89/0 متر بر روز و مقدار ضریب زهکشی به‌طور واقعی 36/2 و در شرایط طراحی 6/2 میلی‌متر بر روز در نظر گرفته‌شده بود.. همچنین، بررسی روابط پیشنهادی برای طراحی سامانه زهکشی نشان داد که رابطه‌ی دام بالاترین دقت و رابطه‌ی وان شیلفگارد بیشترین خطا را در تعیین سطح ایستابی داشت. شاخص کنترل عمق سطح ایستابی بین 82/0 تا 11/1 و شاخص کنترل خروج شوری از خاک بین 3/0- تا 9/0- قابل‌قبول بود. شاخص عملکرد محصول، در محدوده‌ی (86/0-78/0) به دست آمد. درمجموع، پس از چهار سال از اجرای این سامانه زهکشی، بهره‌وری تولید گندم نسبت به شرایط فاقد زهکشی، به‌طور متوسط از 55/2 تن در هکتار به 1/4 تن در هکتار، حدود 62 درصد افزایش یافت.