ارزیابی و آنالیز حساسیت پارامترهای موثر بر بهره‌وری نسبی اقتصادی آب

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات خاک و آب، بخش آبیاری و فیزیک خاک

2 استاد موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج

doi
چکیده

لازمه تصمیم‌گیری و مدیریت در کشاورزی داشتن آگاهی از شاخص‌های بهره‌وری آب است. مشخص بودن حساسیت شاخص بهره‌وری آب به اجزای آن، نزدیک‌ترین و سریع‌ترین راه ارتقا آن است. این موضوع که به عنوان آنالیز حساسیت شناخته می‌شود، در شاخص بهره‌وری آب باعث تمرکز و دقت بیشتر در اندازه‌گیری یا برآورد پارامترهای موثر و چشم‌پوشی از خطای پارامتر/پارامترهایی که تاثیر اندکی بر شاخص بهره-وری آب دارند، می‌شود. در بین شاخص‌های مرسوم، شاخص بهره‌وری نسبی اقتصادی آب (KWPe) بیشترین عوامل موثر بر تولید را در نظر گرفته و از دقت بیشتری برخوردار است. لذا، در گام اول آنالیز حساسیت شاخصKWPe نسبت به اجزای آن و در گام دوم به‌منظور بررسی تفاوت حساسیت بین شاخص‌های بهره‌وری آب، آنالیز حساسیت شاخص شکاف بهره‌وری اقتصادی آب (GWPe) که از نظر اجزای تشکیل‌دهنده مشابه شاخصKWPe است، برای سه گیاه چغندرقند، گندم و زیتون انجام شد. نتایج نشان داد شاخصKWPe در هر سه محصول گندم، چغندرقند و زیتون بیشترین حساسیت را به پتانسیل عملکرد داشت به‌طوری‌که با 30% خطای کم‌برآورد در پتانسیل عملکرد در این سه محصول به‌ترتیب 55%، 69% و 54% و با همین مقدار خطا در حجم آب آبیاری در هر سه محصول، 43% تغییر در شاخص KWPe ایجاد شد. همچنین نتایج حاکی از تفاوت در حساسیت شاخصKWPe و GWPe نسبت به اجزای مشابه به‌جز پتانسیل تولید بود بر خلاف شاخصKWPe ، حساسیت شاخص GWPe نسبت به همه اجزای شاخص، وابسته به گیاه بود و حساسیت به عملکرد واقعی و حجم آب آبیاری حتی کمتر از قیمت محصول بود.