طرح‌های مرتع‌داری و تولید و اقتصاد بهره‌برداران (مراتع نیر استان اردبیل)

نویسندگان

1 استاد، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران

2 کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران

3 گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، اهر، ایران

doi
10.22092/ijrdr.2021.124163
چکیده

      مراتع به‌عنوان بخش مهمی از منابع طبیعی، بستری برای رشد و توسعه اقتصادی جوامع و کشورها در سطوح خرد و کلان مطرح است. افزایش تعداد دام نسبت به گذشته تخریب مراتع را به­دنبال داشته، ازاین‌رو مدیریت چرا از ضروریات است. هدف از این تحقیق، بررسی اثر اجرای طرح‌های مرتع‌داری بر میزان تولید و وضعیت اقتصادی مرتع‌داران ییلاقی امین­آباد و کورعباسلو شهرستان نیر استان اردبیل بود. به‌منظور تعیین نسبت درآمد به هزینه، ارزیابی اقتصادی و تأثیر اجرای طرح‌ها بر درآمد بهره­برداران مرتع با استفاده ‏از پرسشنامه اطلاعات جمع­آوری شد. نتایج نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین درآمد در مرحله قبل (16/4 میلیون ریال در هکتار) و بعد از اجرای طرح مرتع­داری (46/5 میلیون ریال در هکتار) در سطح یک درصد وجود داشت. میزان تولید مرتع کورعباسلو در قبل (05/293 کیلوگرم در هکتار) و بعد از اجرای طرح (6/411 کیلوگرم در هکتار) تفاوت آماری معنی‌داری در سطح یک درصد در دوره سوم اجرای طرح (5 ساله سوم) نشان داد. تحلیل رگرسیونی نشان داد که دو متغیر میزان تأثیر اجرای طرح بر وضعیت مرتع و تأثیر پرداخت وام بر اجرای طرح مرتع­داری قادر به توجیه 72 درصد تغییرات میزان رضایت بهره­برداران از نحوه اجرای طرح مرتع­داری بودند. نتایج تحلیل اقتصادی اجرای طرح مرتع­داری نشان داد که این طرح دارای ارزش خالص فعلی و مثبت به ارزش 6439 میلیون ریال در هکتار می­باشد. همچنین نسبت سود به هزینه حدود 5/5 برابری ایجاد نموده است. نتیجه کلّی این تحقیق نشان داد که مراتع دارای طرح نسبت به مراتع بدون طرح از وضعیت بهتری از لحاظ تولیدی و اقتصادی برخوردار بودند. اجرای طرح‌های مرتع­داری درصورتی‌که مطابق با شرایط اکولوژیک، اقتصادی و اجتماعی منطقه باشد، می­تواند باعث افزایش تولید و بهبود وضعیت و گرایش مراتع شود.