فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موفقیت تکنیک گیاه­پالایی نه تنها به گیاه، بلکه تا حد زیادی به اثرات متقابل ریشه­ها­ی گیاه با ریزجانداران ریزوسفری وابسته است. این ریزجانداران به ویژه باکتری­های دارای صفات محرک رشد گیاهی می‌توانند با افزایش میزان جذب فلزات سنگین و کمک به استقرار بهتر گیاه، افزایش رشد سیستم ریشه­ای و در نتیجه افزایش رشد گیاه باعث بهبود کارایی گیاهپالایی شوند. با توجه به نقش مهم جامعه میکروبی خاک در افزایش راندمان پایش خاک­های آلوده با استفاده از گیاهان، این پژوهش با هدف جداسازی، غربالگری، بررسی صفات محرک رشد گیاهی ریزجانداران مقاوم به کادمیوم و سرب و معرفی جدایه­های برتر انجام شد. بدین­منظور، نمونه­های خاک آلوده به کادمیوم و سرب از نقاط مختلف پالایشگاه نفت شهید تندگویان (واقع در پانزده کیلومتری جنوب شهر تهران) تهیه و پس از اندازه­گیری برخی از ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی، ریزجانداران مقاوم به کادمیوم و سرب از آنها جداسازی گردید. در جدایه­های جداسازی شده، میزان مقاومت به کادمیوم و سرب تعیین و سپس توانایی جدایه­های برتر در تولید فیتوهورمون اکسین، ترشح متابولیت­های محدود کننده­ی رشد عوامل بیمارگر و همچنین حل­کنندگی تری­کلسیم فسفات مورد ارزیابی قرار گرفت. در این پژوهش، 30 ریزجاندار از خاک­های آلوده­ جداسازی و پس از بررسی شکل ظاهری کلنی، رنگ و حاشیه آن و همچنین سرعت رشد، در نهایت 20 جدایه متفاوت انتخاب گردید. 70 درصد جدایه­های مورد مطالعه تا غلظت 8 میلی­مولار سرب و کادمیوم رشد خیلی خوبی را در محیط کشت نشان دادند. نتایج حاصل از ارزیابی صفات محرک رشد گیاهی در 10 جدایه برتر از نظر مقاومت به سرب و کادمیوم نشان داد که کلیه این جدایه­ها توانایی تولید اکسین و حل­کنندگی فسفات­های معدنی نامحلول را داشتند. بیشترین  (20/10 میلی‌گرم در لیتر) و کمترین (64/0 میلی‌گرم در لیتر) مقدار تولید اکسین به ترتیب مربوط به جدایه­های C4 و C2 بود. متوسط حل­کنندگی تری کلسیم فسفات توسط جدایه­ها 91/106 میلی‌گرم در لیتر بود. 80 درصد جدایه­ها توانایی یکسانی در تولید سیدروفور داشتند. بیشترین میزان تولید این متابولیت در جدایه C1 با نسبت هاله به کلنی 23/3 مشاهده گردید. از 10 جدایه­ی مورد مطالعه، سه جدایه­ی K2، K5 و C8 توانایی بالایی در تولید سیانید هیدروژن، آنزیم پروتئاز و سلولاز داشتند.