اولویتبندی بازسازی قناتها با استفاده از روش تحلیل شبکهای (ANP) ؛ مطالعه موردی خراسانجنوبی
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند
2 گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
3 روه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران،
doi
چکیده
سیستم استحصال از آبهای زیرزمینی با استفاده از قناتها به همان شکلی که درگذشته ابداع شده، با کمترین تغییرات به صورت سنتی طی سالیان متمادی مورد استفاده قرارگرفته است، همگام با پیشرفت تکنولوژی هیچگونه تحول اساسی در بازسازی قناتها صورت نگرفته است. از سوی دیگر هر ساله از محل اعتبارات دولتی، مبالغ قابل توجهی در جهت احیاء و مرمت قناتها هزینه میشود ولی به علت عدم اطلاعات کافی در این خصوص، قناتهایی مورد بازسازی و مرمت قرار گرفتهاند که در اولویت بازسازی نبودهاند. در این پژوهش، بازسازی قناتها از دو دیدگاه مدیریتی و فنی مورد بررسی قرار گرفت. در هر دیدگاه، 10 قنات در گروه قناتهای دشتی و 10 قنات در گروه قناتهای کوهستانی با استفاده از روش تحلیل شبکهای (ANP) با استفاده از نرمافزار Super Decisions جهت بازسازی اولویتبندی شدند. شاخصهای استفاده شده برای قناتها شامل دبی، طول، عمق، کیفیت شیمیایی، بارندگی، فاصله از مسیر آبراهه، جمعیت و سطح زیرکشت بودند. در این پژوهش، روش جدید علمی، جهت اولویتبندی بازسازی قناتها معرفی گردید. همچنین با روش مورد استفاده در پژوهش حاضر، قناتهایی در اولویت بازسازی قرار میگیرند که با هزینه تخصیص یافته میتوانند به آبدهی مطلوب برسند. در این پژوهش در روش ANP، قنات بشرویه در گروه قناتهای دشتی از دو دیدگاه مدیریتی و فنی به ترتیب با وزن 159/0 و 164/0 و در گروه قناتهای کوهستانی، قنات درمیان در هر دو دیدگاه مدیریتی و فنی به ترتیب با وزن 247/0 و 202/0 در اولویت بازسازی قرار گرفت.