ارزیابی آسیب‌پذیری خشکسالی با استفاده از ابزار هوشمند چند معیاره و کاربرد داده‌های ماهواره‌ای

نویسندگان

1 گروه عمران، دانشکده فنی و مهندسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر - ایران

2 گروه آب دانشکده عمران دانشگاه تبریز، تبریز- ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر- ایران

4 گروه جغرافیا، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر - ایران

doi
چکیده

تأثیر خشک‌سالی به‌عنوان یک پدیده پیچیده بر اقتصاد و محیط‌زیست می‌تواند مخرب باشد. شناخت مناطق مستعد خشک‌سالی برای برنامه‌ریزی و اتخاذ اقدامات کاهشی ضروری است. این مطالعه بر معرفی یک روش چند مقیاسی مبتنی بر مجموعه داده‌های ماهواره‌ای برای ارزیابی آسیب‌پذیری خشک‌سالی در مناطق بدون داده متمرکز شده است. بدین منظور دو مرحله در نظر گرفته شد و پایش خشک‌سالی برای شمال غرب ایران به‌عنوان منطقه مورد مطالعه انجام شد. در مرحله اول، مناطق آسیب‌پذیر با استفاده از تکنیک‌های مبتنی بر کرنل چند معیاره شناسایی شدند که 17 پارامتر ژئومحیطی استخراج شده از داده‌های زمینی و مجموعه داده‌های ماهواره‌ای را برای توسعه نقشه آسیب‌پذیری خشک‌سالی ادغام کرد. مدل‌های در نظر گرفته شده با معیارهای مختلف ارزیابی شدند و با انجام تحلیل حساسیت، مهم‌ترین متغیرها تعیین شدند. نتایج نشان داد که بخش‌های جنوبی و مرکزی منطقه منتخب بیشتر مستعد خشک‌سالی‌های شدید هستند. از بین متغیرهای مورد استفاده، رطوبت خاک، بارش، رطوبت و وضعیت پوشش گیاهی مؤثرترین پارامترها بودند. در مرحله دوم، با توجه به محدودیت‌ داده‌های زمینی، مناطق مستعد خشک‌سالی تنها با استفاده از متغیرهای بارش، وضعیت پوشش گیاهی و دمای سطح زمین استخراج شده از ماهواره‌ها شناسایی شدند. بدین منظور، یک روش چند مقیاسی جدید مبتنی بر تبدیل موجک (WT)، تجزیه مد متغیر (VMD) و روش‌ مبتنی بر کرنل توسعه داده شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهنده کارایی مناسب روش چند مقیاسی پیشنهادی در شناسایی مناطق مستعد خشک‌سالی با شدت‌های مختلف می‌باشد.