مطالعه و برآورد کربن ‌آلی خاک با استفاده از توابع انتقالی در مراتع دماوند

نویسندگان

1 استاد، گروه مهندسی علوم خاک، دانشگاه تهران، ایران

2 استادیار، گروه خاکشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 نویسنده مسئول، دانش‌آموخته دکتری، گروه خاکشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 دانشیار پژوهشی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، وزارت جهاد کشاورزی، تهران، ایران

5 استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران

doi
10.22092/ijrdr.2014.12114
چکیده

در کشور ایران، صرف‌نظر از یک عرصه محدود، کربن‌ آلی خاک در بیشتر عرصه‌های تولید، مانند زراعت و مرتع بسیار کم است. این واقعیت بیانگر آن است که تغییر جزئی در مقدار کربن ‌آلی می‌تواند تأثیر بالایی بر خصوصیات خاک و در نتیجه کیفیت آن در شرایط خشک و نیمه‌خشک کشور داشته باشد. تعیین میزان کربن ‌آلی در خاک به دلیل نقش مؤثر آن در خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی دارای اهمیت زیادی است. هدف از این تحقیق، برآورد کربن ‌آلی خاک با استفاده از توابع انتقالی و متغیرهای مستقل خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک است. به همین منظور، 60 نمونه خاک از مراتع منطقه دماوند به صورت سیستماتیک از عمق 30-0 سانتی‌متری برداشت شد و مقدار کربن آلی خاک، اسیدیته، آهک، ازت، شن، سیلت و رس تعیین شد. نتایج بدست آمده نشان داد که متوسط درصد کربن آلی خاک 49/0درصد بوده و حداقل آن 1/0 درصد و حداکثر 92/0 درصد است. با انجام آزمون نرمالیتی مشخص شد که داده‌ها از توزیع نرمال برخوردارند و بیشترین ضریب همبستگی را با رس (01/0, P< 0 0/838** (r= و پس از آن با ازت (01/0 (r=0/730**, P< دارند. بررسی یکی از روش‌های مورد استفاده در تخمین کربن ‌آلی خاک استفاده از مدل رگرسیون غیر‌خطی چند متغیره می‌باشد که در آن از متغیرهای مستقل (رس، ازت، شن، سیلت، اسیدیته خاک، وزن مخصوص ظاهری و درصد سنگریزه) استفاده شد و دارای ضریب همبستگی بالایی با مقدار کربن‌ آلی بود (01/0 > P (r=0.976**,. البته هر یک از این متغیرها به طور مستقیم یا غیر‌مستقیم بر میزان کربن‌ آلی مؤثر بود.