ارزیابی سناریوهای تغییر اقلیم و تغییر تاریخ کشت بر بهره وری آب ذرت در شهرستان گرگان

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زارعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 استادیار هواشناسی کشاورزی گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران.

4 استاد پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، گرگان، ایران

doi
چکیده

با توجه به مقدار سطح بالای کشت ذرت در ایران، هرگونه اقدام جهت افزایش بهره‌وری مصرف آب، سبب کاهش میزان آب مصرفی و همچنین افزایش امنیت غذایی در کشور می‌گردد. یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر رشد و عملکرد محصول اثرات تغییر اقلیم است. پژوهش حاضر با هدف اثر تغییر اقلیم و تغییر تاریخ کشت بر بهره‌وری آب گیاه ذرت در شهرستان گرگان می-باشد. همچنین بر اساس تیمارهای مختلف آبیاری و تاریخ‌های مختلف کشت، بهره‌وری آب گیاه ذرت با استفاده از مدل WOFOST برای شرایط آینده شبیه‌سازی شد. تیمارهای آبیاری شامل 100 درصد (T1)، 75 درصد (T2) و 50 درصد (T3) آب مورد نیاز گیاه بودند. بنابراین با کمک مدل آماری SDSM و مدل گردش عمومی جو HadCM3 برای تمام سناریوهای گزارش پنجم ریزمقیاس-نمایی در دو دوره سی‌ساله ۲۰۵۰-۲۰۲۰ و ۲۰۸۰-۲۰۵۰ انجام شد. نتایج نشان داد که با تنش بیشتر آبیاری، خطای شبیه‌سازی بهره‌وری آب آبیاری افزایش یافت ولی روند منظمی در این مورد وجود نداشت. در دوره 2050-2020 بیش‌ترین بهره‌وری آب آبیاری در تیمار T3 در تاریخ ۲ تیر به مقدار 4 کیلوگرم بر متر‌مکعب پیش‌بینی شد که نسبت به دوره پایه 1/9 درصد کاهش دارد. در این دوره کم‌ترین بهره‌وری آب آبیاری در تیمارT1 در تاریخ ۱2 خرداد به مقدار 7/2 کیلوگرم بر متر‌مکعب پیش‌بینی شد که نسبت به دوره پایه 57/3 درصد کاهش دارد. بر اساس نتایج شبیه‌سازی شده، بهترین زمان کاشت ذرت در شهرستان گرگان در تاریخ 2 تیر است. با اعتبارسنجی مناسب تاریخ کاشت، می‌توان مدیریت مناسبی برای تطبیق با اثرات منفی تغییرات اقلیم در بهره-وری آب ذرت اجرا کرد. انتخاب بهترین زمان کاشت با مدیریت مناسب، یک راهکار کارآمد در شهرستان گرگان است تا از کاهش عملکرد به دلیل انتخاب نادرست تاریخ کاشت جلوگیری شود.