فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر کاربری اراضی جنگل و مرتع به باغات گل محمدی می‌تواند بر بسیاری از ویژگی‌های خاک و حاصلخیزی آن اثر بگذارد. تعداد 36 نمونه خاک سطحی از کاربری‌های مختلف جنگل، مرتع و کشاورزی (باغ دیم گل‌محمدی) در منطقه مروارید (داراب، استان فارس) برداشت شد تا تأثیر تغییر کاربری بر ویژگی‌های خاک و حاصلخیزی آن بررسی شود. ویژگی‌های مختلف خاک، قابلیت استفاده عناصر پرمصرف و کم‌مصرف و غلظت شکل‌های مختلف پتاسیم اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که مقدار ماده آلی، پ‌هاش و ظرفیت تبادل کاتیونی در خاک‌های باغ به‌طور معنی‌داری کمتر از خاک جنگل و مرتع بود. غلظت نیتروژن در خاک باغ به‌طور معنی‌داری کمتر از کاربری‌های دیگر بود، اما غلظت فسفر در آن به‌طور معنی‌داری بیشتر از خاک جنگل و مرتع (39 در مقابل به‌ترتیب 22 و 24 میلی‌گرم بر کیلوگرم) بود. قابلیت استفاده منگنز، روی و مس در خاک باغ بیشتر از خاک جنگل و مرتع بود. پتاسیم تبادلی در خاک جنگل (749 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و پتاسیم غیرتبادلی در خاک باغ (1344 میلی‌گرم بر کیلوگرم) به‌طور معنی‌داری بیشتر از سایر کاربری‌ها بود. به‌طور کلی، کشاورزان با افزودن کودهای شیمیایی، زیر و رو کردن محدود خاک و برداشت مقداری از بخش‌های هوایی گیاه سبب تغییر در ویژگی‌های خاک و حاصلخیزی آن می‌شوند. تغییرات در ویژگی‌های خاک و قابلیت استفاده عناصر غذایی باید در مدیریت اراضی کشاورزی منطقه مد نظر قرار گرفته و نتایج این تحقیق مانند کاهش غلظت برخی عناصر غذایی پرمصرف و ماده آلی در نتیجه تغییر کاربری اراضی جنگل و مرتع به باغ می‌تواند جهت پیش‌بینی پیامدهای حاصل از تغییر کاربری در منطقه مورد مطالعه و مناطق مشابه مفید باشد. توصیه می‌شود جهت حفظ توازن عناصر غذایی در باغات مصرف کودهای فسفر با دقت بیشتری انجام‌شده و کمبود مواد آلی و عناصر پرمصرف مانند نیتروژن و پتاسیم نیز با کاربرد مناسب کودهای آلی و شیمیایی جبران گردد.