بررسی خشکسالی آبزیرزمینی با استفاده از شاخصهای SWI و GRIدر آبخوان محدوده مطالعاتی مرودشت خرامه استان فارس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، کاشان، ایران_ لرستان، خرمآباد
2 آبخیزداری- استان فارس
3 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان
4 ژئوهیدرولوژی، دانشکده عمران و مهندسی محیط زیست
doi
چکیده
خشکسالی آبزیرزمینی زمانی اتفاق میافتدکه در آن آبهای زیرزمینی به عنوان یک منبع مهم تامین آب، تحت تاثیر خشکسالی طولانی مدت قرار میگیرند، در این نوع خشکسالی ابتدا تغذیه، سپس سطح ایستابی و نهایتا میزان تخلیه سیستمهای آبهای زیرزمینی تحت تاثیر خشکسالی کاهش یابد. در این شرایط مدیریت جامع منابع آب بر اساس آگاهی از گسترش زمانی و مکانی این نوع خشکسالی امری ضروری است. در این تحقیق به منظور بررسی مکانی و زمانی دقیق خشکسالی آب زیرزمینی در آبخوان محدوده مطالعاتی مرودشت خرامه، از دو شاخص منبع آب زیرزمینی GRI و سطح آب استاندارد شده SWI استفاده شد که ورودی هریک از آنها به ترتیب؛ سطح و عمق آبزیرزمینی است. بدین منظور از دادههای سطح آبزیرزمینی 67 چاه پیزومتری منطقه با طول دورهی آماری 11 ساله (1390-1380) استفاده شد. نقشههای خشکسالی نیز با استفاده از روش IDW در محیط Arc GIS تهیه شد. نتایج هر دو شاخص از نظر زمانی شروع خشکسالی آبزیرزمینی را از سال 1386 نشان دادند که با افزایش مقیاسهای زمانی تداوم، شدت و فراوانی آن نیز افزایش یافت؛ طوریکه شدیدترین خشکسالی در مقیاس زمانی 48 ماهه در شاخص GRI در مهر ماه 1390 با مقادیر 94/1- و در شاخص SWI در شهریور 1390 با مقدار 08/2 رخ داده است. از نظر مکانی نیز شروع وقوع خشکسالی آبزیرزمینی از بخشهای شمالی بوده و با گذشت زمان به بخشهای مرکزی و جنوبی تغییر مکان داده است که همزمان بر شدت آن نیز افزوده شده است. بر این اساس خشکسالی آبزیرزمینی در منطقه رخ داده است که در صورت ادامه این روند، منطقه با بحران جدی کاهش سطح آب زیرزمینی و عواقب ناشی از آن مواجه خواهد شد در این شرایط اعمال مدیریت صحیح منابع آبهای زیرزمینی امری ضروری است.