فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با وجود نقش تحول‌آفرین هوش مصنوعی در نوسازی نظام‌های حکمرانی، بسیاری از سازمان‌های دولتی در پیاده‌سازی موفق این فناوری با چالش‌هایی روبرو هستند که ناشی از فقدان بستر مناسب است. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و طبقه‌بندی زیرساخت‌های حیاتی برای ارتقای سطح آمادگی و استقرار موفق هوش مصنوعی در بخش دولتی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی با بهره‌گیری از مدل فرآیندی مک‌ناب و روش تحلیل مضمون انجام شده است. بدین منظور، مقالات علمی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر (از جمله Google Scholar و Web of Science) غربالگری شدند و در نهایت ۳0 مقاله منتخب مورد واکاوی قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها نشان داد که زیست بوم آمادگی هوش مصنوعی در بخش دولتی، ماهیتی چندبعدی دارد و مستلزم توسعه متوازن در هفت حوزه فناوری اطلاعات، داده‌ای، سازمانی و مدیریتی، حقوقی و سیاست‌گذاری، فرهنگی و اجتماعی، اقتصادی و سرمایه‌گذاری و منابع انسانی است.این زیرساخت‌ها در عین حال که به‌طور مستقل عمل می‌کنند، هم‌زمان در تعامل و هم‌افزایی با یکدیگر هستند و مجموع زیست بوم مورد نیاز برای پذیرش، بومی‌سازی و استفاده مؤثر از هوش مصنوعی در نهادهای عمومی را شکل می‌دهند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ایجاد ساختارهای بین‌رشته‌ای، استانداردسازی داده‌ها، آموزش نیروی انسانی، تدوین مقررات منعطف، و تأمین مالی پایدار از جمله الزامات کلیدی در مسیر گذار به دولت هوشمند محسوب می‌شوند.