فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکسالی یک پدیده طبیعی است که سیستم های مختلف اقلیمی، هیدرولوژیکی و محیطی را تحت تاثیر قرار می‌دهد مدلسازی خشکسالی موضوع مهمی است زیرا به منظور مهار یا کاهش اثرات آن‌ و برای حفظ منابع آبی و مدیریت اجتماعی امری مهم و ضروری تلقی می‌شود. در این پژوهش با استفاده از شاخص‌های چندگانه مبتنی بر MODIS و مجموعه داده‌های بارش CHIRPS به بررسی ویژگی‌های مکانی و زمانی، شدت و فراوانی خشکسالی در دشت قزوین در بازه زمانی 20 ساله به منظور شناسایی و توصیف خشکسالی بر اساس شاخص‌های مختلف پرداخته شد. نتایج حاصل از بررسی‌ها بر اساس شاخص TCI نشان داد که در سال‌های 2004 و 2020 حدود 63% و 76% از دشت به ترتیب تحت تاثیر خشکسالی متوسط تا شدید قرار دارد، با این تفاوت که نتیجه بررسی شاخص VCI در همین سال‌های بررسی شده نشان می‌دهد که تنها 1/54% و 3/67% از سطح منطقه تحت تأثیر، سطوح شدت خشکسالی مشابه را نشان می‌دهد. بنابراین شاخص TCI نسبت به شاخص‌ VCI تنش خشکی نسبتاً بیشتری را برآورد کرده است. از سال 2014 به بعد نواحی شرق و جنوب شرقی دشت به تدریج با روند افزایشی خشکسالی رو به رو هستند و در سال‌های 2018 تا 2020 با شدت بسیار بیشتری با خشکسالی مواجه شده است. در بررسی همبستگی بین شاخص‌های مختلف نیز شاخص PDSI بیشترین میزان همبستگی را با شاخص SPI-1 با مقدار عددی 74/0 داشته است. دشت قزوین در حال حاضر به دلیل تغییرات اقلیمی و عدم بهره‌وری مناسب در استفاده و توزیع منابع آبی در معرض خشکسالی قرار دارد. بنابراین توصیه می‌شود پایش مداوم خشکسالی و استفاده از سیستم‌های هشدار اولیه در جلوگیری از وقوع احتمالی رویدادهای خشکسالی به نسبت شدید در آینده و احتمال خطرات ضمنی برای دشت قزوین موثر باشد.