بررسی نقش سدهای زیر زمینی در تامین و ذخیره آب مناطق کویری با استفاده از روش ژئوالکتریک (مطالعه موردی: حوزه آبخیز کهنوج شاه استان کرمان)
نویسندگان
1 محقق بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان
2 1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
3 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
4 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
doi
چکیده
توسعه سدهای زیرزمینی در تامین و ذخیره آب اقلیم های مختلف به خصوص مناطق کویری امری ضروری است و می تواند کمک شایانی در این زمینه باشد. برداشتهای ژئوالکتریک در محل تنگه کهنوج شاه طی دو مرحله صورت گرفت و در مجموع تعداد 6 سونداژ الکتریک با فواصل متفاوت در محدوده پروژه به انجام رسید. سپس دادههای بدست آمده با استفاده از نرم افزار (IPI2WIN) مورد پردازش قرار گرفتند. پس از تهیه نقشه های زمین شناسی، شیب و کاربری اراضی هر منطقه و تلفیق آنها، با استفاده از منطق بولین، مناطقی که از نظر زمین شناسی، شیب و کاربری اراضی مناسب احداث سد زیرزمینی می باشند در یک نقشه تلفیق مشخص گردید. با توجه به نتایج سونداژهای ژئوالکتریک و شواهد صحرایی سنگ کف در محل گزینه پیشنهادی از نوع رس متراکم دارای املاح فراوان میباشد عمق برخورد به سنگ کف نیز حداقل 3 تا حداکثر 6/12 متر اندازهگیری شده است. بیشترین عمق آبرفت مربوط به سونداژ 185 میباشد همچنین علیرغم وجود تراس آبرفتی واقع در کرانه شمالی رودخانه عمق اندازهگیریها در این بخش تنها 7/4 متر بوده که نشاندهنده بالابودن سنگ کف در این بخش است. سونداژ 149 نشاندهنده وجود لایه آبرفتی آبدار در نزدیکی سطح زمین میباشد. چنانچه نتایج برداشت ها نشان میدهد مقاومت الکتریکی لایههای مختلف عمدتاً کمتر از 30 اهم بر متر میباشد و مقادیر بالای 60 اهم بر متر به ندرت و تنها در لایههای سطحی دیده میشود که این امر ناشی از بافت ریز دانه و تراکم بالای رسوبات و نیز شوری آب میباشد. با توجه به محدودیت عرض بستر رودخانه، بالا بودن سنگ کف و نیز مطالب ارائه شده در خصوص نفوذ پذیری محدود رسوبات آبرفتی، به نظر میرسد در محل این گزینه حداقل شرایط برای ایجاد مخزن مناسب سد زیرزمینی وجود ندارد.