کاربست کلاندادهها در بودجهریزی دولتی ایران: تحلیل چالشها، راهکارها و فرصتها
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار، دانشکده حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22054/spsa.2026.91411.1127چکیده
بودجهریزی دولتی یکی از ابزارهای اصلی خطمشیگذاری مالی-اقتصادی محسوب میشود و بهرهگیری از کلاندادهها میتواند ظرفیتهای جدیدی همچون ارتقای شفافیت، افزایش دقت پیشبینیها، بهبود پاسخگویی و کارآمدسازی فرآیندهای تخصیص منابع را برای نظام بودجهریزی فراهم آورد. تاکنون پژوهشهای انجام شده، جهتگیریهای کلی در زمینه کاربست کلاندادهها در نظام بودجهریزی را نشان دادهاند اما این مطالعات به صورت یکپارچه، به چالشها، فرصتها و رهنمودهای سیاستی به منظور بهرهبرداری در نظام خطمشیگذاری نپرداختهاند. در این امتداد، این پژوهش با هدف شناسایی چالشها، راهکارها و فرصتهای به کارگیری کلان داده در نظام بودجهریزی دولتی ایران با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را خبرگان حوزه بودجهریزی دولتی تشکیل دادند و روش نمونه گیری این پژوهش گلوله برفی و هدفمند است. برای گردآوری دادهها از مصاحبههای نیمهساختاریافته استفاده شد که با تداوم مصاحبهها، اشباع نظری در مصاحبه پانزدهم حاصل گردید. دادههای بهدستآمده با استفاده از مراحل تحلیل مضمون سازماندهی و بررسی شدند. در نتیجه، 24 مضمون اصلی شناسایی گردید که ابعاد مختلف چالشها، راهکارهای رفع چالشها و فرصتهای ناشی از بهکارگیری کلاندادهها در نظام بودجهریزی دولتی ایران را تبیین میکند. یافتههای پژوهش میتواند مبنایی علمی برای خطمشیگذاران و مدیران دولتی در جهت اصلاح فرآیندهای بودجهریزی مبتنی بر داده و ارتقای شفافیت و پاسخگویی مالی قرار گیرد.
