فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جریان سطحی عامل اصلی فرسایش خاک است که در شیب‌های ملایم باعث فرسایش ورقه‌ای و بین‌شیاری می‌شود. ویژگی‌های خاک از عوامل مهم در مقدار و سرعت جریان سطحی طی بارندگی است. این مطالعه به منظور بررسی نقش ویژگی‌های خاک در مقدار تولید جریان سطحی و تغییرات زمانی آن در بافت‌های مختلف خاک انجام شد. هشت بافت مختلف خاک در کرت‌های 1 متر × 2/1 متر و تحت هفت بارندگی شبیه‌سازی شده با شدت 60 میلی متر در ساعت به مدت 60 دقیقه قرار گرفتند و نمونه‌های جریان سطحی در هر رویداد جمع‌آوری شدند. نتایج نشان داد که جریان سطحی تولید شده در بین شیارها تحت تأثیر بافت خاک قرار گرفت (01/0 p<) و بیشترین جریان سطحی در خاک رسی و کمترین آن در خاک شنی بود. مقدار تولید جریان سطحی به طور موقت در طی بارندگی افزایش یافت و پس از رسیدن به مقدار اوج روند ثابتی داشت. زمان رسیدن به جریان اوج در خاک‌های ریزبافت کوتاه بود. تحلیل همبستگی نشان داد که جریان سطحی به طور معنی‌داری تحت تأثیر برخی ویژگی‌های خاک (شن، سیلت، رس، چگالی ظاهری، سنگ‌ریزه، هدایت هیدرولیکی، کربنات کلسیم، گچ و درصد سدیم تبادلی) است. با افزایش هدایت هیدرولیکی خاک، جریان سطحی به‌طور معنی‌داری در خاک‌ها کاهش یافت. تحلیل رگرسیون خطی نشان داد که درصد شن مهمترین عامل مؤثر بر جریان سطحی در خاک‌های منطقه نیمه‌خشک است. بنابراین مهار جریان سطحی در خاک-های با درصد بالایی از سیلت و رس برای جلوگیری از فرسایش بین‌شیاری در خاک‌های نیمه‌خشک ضروری است.