فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به کمبود منابع آب و پراکنش مکانی اراضی حاصلخیز، به‌منظور افزایش بهره‌وری مصرف آب و امنیت غذایی، به‌‌کارگیری الگوی کشت مناسب امری ضروری است. هدف از این پژوهش دستیابی به الگوی کشت در استان کردستان با استفاده از روش مبادلات آب مجازی می‌باشد. داده‌های این پژوهش شامل اطلاعات سطح زیر کشت و عملکرد 22 محصول باغی، آبیاری، داده‌های هواشناسی، جمعیت، مصرف سرانه محصولات غذایی و قیمت طی دوره آماری 10 ساله (1398-1389) است. مقادیر نیاز آبی، آب مجازی کل، آب مجازی سبز، آب مجازی آبی و بیلان آب مجازی برای تمام محصولات محاسبه شد. نتایج نشان داد، افزایش عملکرد محصولات نقش مهم‌تری در رسیدن به امنیت آبی و امنیت غذایی در مقایسه با افزایش سطح زیر کشت در این استان دارد. علاوه بر این، عدم توجه به پراکنش مکانی کشت محصولات باغی باعث افزایش متوسط آب مجازی به میزان 75/26 مترمکعب بر کیلوگرم در سطح استان کردستان شد. آب مجازی آبی در سطح استان حدود 4/97 درصد از کل آب مجازی تمام محصولات را شامل می‌شود که نشان از وابستگی بخش کشاورزی به آبیاری در منطقه دارد. به‌طورکلی، براساس سه شاخص آب مجازی کل، ارزش واحد آب و نسبت آب موردنیاز به آب مجازی در دسترس از میان محصولات باغی مورد بررسی در استان، مناسب‌ترین الگوی کشت به ترتیب اولویت‌بندی‌ها محصولات باغی شامل محصولات دانه‌ریز، سردسیری، خشک، هسته‌دار و دانه‌دار می‌باشد. بر اساس یافته های این پژوهش، پیشنهاد می‌شود برای کاهش وابستگی به منابع آب جدید و سازگاری با کم آبی در استان، تمرکز بر توسعه محصولات باغی دانه‌ریز و سردسیری انجام گیرد.