تعیین حقابه زیست‌محیطی رودخانه سجاس‌رود با استفاده از روش کیفیت آب و مدل تصمیم‌گیری درختی و مقایسه با روش‌های هیدرولوژیکی

نویسندگان

1 مهندسی آب دانشگاه زنجان

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشگاه تبریز

3 استادیار علوم و مهندسی آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد سازه های آبی، دانشگاه زنجان

doi
چکیده

در این تحقیق حقابه زیست‌محیطی رودخانه سجاس‌رود (ایستگاه هیدرومتری ینگی‌کند) استان زنجان با استفاده از دو روش کیفیت آب (موسوم به رابطه Q) و روش تصمیم‌گیری درختی (مدل M5) محاسبه و با 4 روش هیدرولوژیکی (اسماختن، مدل ذخیره رومیزی، انتقال منحنی تداوم جریان (FDC shifting) و شاخص‌های منفرد جریان‌های کم‌آبی (7Q10 و 7Q2) مقایسه گردید. ارزیابی روش‌های هیدرولوژیکی نشان داد که روش FDC shifting نسبت به سایر روش‌ها از دقت مناسب‌تری در تعیین دبی زیست محیطی رودخانه سجاس‌رود برخوردار است. براساس روش مذکور دبی زیست‌محیطی با کلاس C در ایستگاه مورد مطالعه برابر 0/99 مترمکعب بر ثانیه معادل با 29/4% متوسط جریان سالیانه (MAR) است. بیش‌ترین مقدار متوسط دبی زیست‌محیطی با روش کیفیت آب حاصل شد (1/48 m3/s، معادل با 43/9% متوسط جریان سالیانه) و کم‌ترین دبی زیست‌محیطی برآورد شده مربوط به روش شاخص‌های منفرد جریان‌های کم آبی است (0/26 m3/s، معادل با 7/7% متوسط جریان سالیانه)، در حالی‌که دبی زیست‌محیطی براساس روش تصمیم-گیری درختی برابر 1/10 مترمکعب بر ثانیه معادل با 32/8% متوسط جریان سالیانه (MAR) برآورد گردید. مطابق نتایج، مدل درختی M5 با ارائه روابط منحنی تداوم جریان علاوه بر ارائه مقادیر مناسب دبی زیست‌محیطی، قادر به تخمین مقادیر دبی‌های مشخصة رودخانه است.