بررسی رفتار استفاده از کلاه‌ایمنی توسط موتورسیکلت‌سواران با استفاده از رگرسیون لجستیک(مطالعه موردی: شهر یزد)

نویسندگان

1 دانشگاه ارومیه

2 دانشگاه خوارزمی

3 دانشگاه تهران

doi
10.22119/jte.2025.533368.2741
چکیده

اگرچه موتورسیکلت ایمنی کمتری برای کاربران خود فراهم می‌کنند، اما استفاده از آن به خصوص در کشورهای در حال توسعه به دلیل مزیت‌های اساسی همچون امکان رهایی نسبی از ازدحام‌های ترافیکی و هزینه‌ مالکیت و بهره‌برداری کمتر در مقایسه با خودرو، به طور فزاینده‌ای گسترش یافته است. با این حال، سوانح موتورسیکلت‌ها سهم بالایی از تلفات و مصدومیت‌های تصادفات رانندگی در شهر را به خود اختصاص می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهند که استفاده از کلاه‌ایمنی استاندارد، مؤثرترین راه برای کاهش این آسیب‌ها است. با این وجود، چالش اصلی سیاست‌گذاران حوزه‌های بهداشت و ترافیک، تمایل کم موتورسواران به استفاده از کلاه‌ایمنی است. براین اساس، در پژوهش حاضر، با به‌کارگیری پرسشنامه‌های تکمیل‌شده توسط موتورسواران یزد و استفاده از روش رگرسیون لجستیک دوگانه، عوامل مؤثر بر استفاده یا عدم استفاده از کلاه‌ایمنی بررسی و شدت تأثیر آن‌ها سنجیده شد. پرسشنامه‌ها پس از تأیید روایی و پایایی، بر اساس 10 عامل طراحی و دسته‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که به‌طور کلی سه دسته از عوامل، شامل نگرش‌های موتورسوار، ویژگی‌های کلاه‌ایمنی و میزان اجرای قوانین راهنمایی و رانندگی، در تصمیم‌گیری برای استفاده از کلاه‌ایمنی نقش دارند. به‌طور خاص، «آگاهی کم از قوانین» بیشترین نقش بازدارنده را داشته است. پس از آن، «مشکلات فیزیکی کلاه‌ایمنی»، «نارضایتی ناشی از گرما» و «ضعف در اجرای قوانین توسط پلیس» در رتبه‌های بعدی قرار دارند. همچنین عواملی مانند «تصور نادرست درباره احتمال پایین وقوع تصادف»، «باور اشتباه نسبت به اثربخشی کلاه‌ایمنی»، «هزینه بالای کلاه‌ایمنی» و «ترس از قضاوت اجتماعی» نیز اگرچه با شدت کمتر، اما اثر منفی معنا‌داری بر استفاده از کلاه‌ایمنی داشته‌اند.