فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محدودیت منابع آب و خشکسالی‌های اخیر لزوم استفاده مناسب و بهینه از منابع آب را چند برابر نموده است. آبیاری قطره‌ای یکی از روش‌های نوین آبیاری است که با هدف استفاده بهینه از آب و افزایش بهره‌وری آب در خیلی از محصولات کشاورزی از جمله گندم استفاده می‌شود. این پژوهش به‌منظور بررسی سامانه‌های آبیاری قطره‌ای نواری اجرا شده در سطح مزارع گندم استان همدان و مقایسه آن با سایر سامانه‌های رایج در منطقه طی سال‌های 1396 تا 1398 انجام شد. در این پژوهش ابتدا مزارعی با روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفتند. پارامترهای مورد اندازه‌گیری شامل میزان آب آبیاری، عملکرد محصول، بهره‌وری آب، شوری آب آبیاری و تغییرات شوری خاک بود. میزان حجم آب آبیاری در مزارع دارای سامانه آبیاری قطره‌ای از 2716 تا 5760 مترمکعب در هکتار متغیر و بطور میانگین 4153 متر مکعب در هکتار به دست آمد. میانگین حجم آب آبیاری در مزارع دارای سامانه آبیاری بارانی و سطحی به‌ترتیب 4090 و 5918 مترمکعب در هکتار بود. بیشترین میزان متوسط عملکرد مربوط به سامانه آبیاری قطره‌ای، به میزان 5581 کیلوگرم بر هکتار و بعد از آن دو سامانه آبیاری بارانی و سطحی با 4381 و 3000 کیلوگرم در هکتار بود. بالاترین میانگین بهره‌وری آب (آب آبیاری+ بارندگی موثر+ آب آبشویی) مربوط به سامانه آبیاری قطره‌ای (88/0 کیلوگرم بر متر مکعب) و در دو سامانه بارانی و سطحی به‌ترتیب برابر 8/0 و 39/0 کیلوگرم بر متر مکعب برآورد شد. کاربرد آبیاری قطره‌ای نسبت به دو سامانه آبیاری بارانی و سطحی علاوه بر افزایش عملکرد، باعث افزایش 10 و 6/125 درصدی بهره‌وری آب گردید. نتایج نشان داد که میزان شوری خاک در سامانه آبیاری قطره‌ای در اواخر فصل رشد نسبت به اوایل بهار افزایش یافته است، بنابراین بایستی میزان آب آبشویی مورد نیاز به میزان آب کاربردی (آب آبیاری+ بارندگی موثر) در سامانه مذکور اضافه شود.