فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مطالعه حاضر، برای ارزیابی تأثیر دوره‌های تنش بر شکاف عملکرد گندم در اراضی دیم شهرستان‌های بستان‌آباد، تبریز، سراب، مراغه و هریس واقع در شرق حوضه دریاچه ارومیه، در یک بازه آماری 11 تا 20 ساله، از شاخص رضایتمندی نیاز آبی استفاده شده است. برای برآورد عملکرد پتانسیل نیز از تابع تولید خطی ارائه‌ شده توسط فائو استفاده شد. بر اساس نتایج به‌دست آمده، از نظر درصد تأمین نیاز آبی گندم دیم یا نسبت تبخیر- تعرق در شرایط دیم به استاندارد، منطقه هریس با 42 درصد بهترین و سراب با 23 درصد بدترین وضعیت را دارند. به‌طور متوسط، عملکرد واقعی گندم دیم در شرق حوضه دریاچه ارومیه 976 کیلوگرم در هکتار است و عملکرد پتانسیل در شرایط دیم نیز 4216 کیلوگرم در هکتار برآورد گردید که حاکی از وجود شکاف قابل‌توجه بین عملکرد پتانسیل و واقعی در منطقه مورد‌ مطالعه است. بیشترین ضریب عملکرد منطقه‌ای معادل 41/0 مربوط به هریس و کمترین مقدار آن نیز معادل 21/0 مربوط به مراغه حاصل شد. نتایج به‌دست آمده از شاخص رضایتمندی نیاز آبی، حاکی از وجود شرایط مناسب برای تولید محصول گندم دیم در منطقه است. با این حال، عملکرد واقعی در شرق حوضه دریاچه ارومیه به‌طور متوسط حدوداً 2/27 درصد عملکرد پتانسیل است. این امر نشان می‌دهد که شرایط اراضی دیم در شرق حوضه دریاچه ارومیه از نظر توسعه نظام تولید مطلوب نبوده و لازم است اقدامات لازم در راستای کاهش خلأ عملکرد صورت پذیرد. همچنین ارزیابی نتایج نشان داد که همبستگی شاخص رضایتمندی نیاز آبی با ضریب عملکرد منطقه‌ای در مقایسه با عملکرد واقعی بیشتر بوده و از این شاخص می‌توان در راستای ارزیابی شکاف عملکرد استفاده نمود.