ارزیابی طرح هوشمندسازی چاههای آب کشاورزی در شهرستان داراب؛ با رویکرد هیدرولوژی اجتماعی
نویسندگان
1 گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران.
2 گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران.
3 گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران.
doi
چکیده
آب عامل حیاتی در تولید کشاورزی به شمار میرود و مصرف بهینه آن بسیار حائز اهمیت است. با توجه به اینکه بخش کشاورزی مصرف کننده عمده آب زیرزمینی کشور است، لذا اجرای راهکارهای بهینه سازی مصرف آب زیرزمینی و مدیریت برداشت در این بخش، از اهمیت اساسی برخوردار است. تحویل حجمی آب و نصب کنتورهای هوشمند آب، یکی از ابزارهای مد نظر برای مدیریت برداشت از آب های زیرزمینی به شمار میرود. با وجود این، اجرای این طرح با چالش هایی مواجه شده است که می تواند پایداری و اثربخشی آن را تحت الشعاع قرار دهد. لذا تحقیق حاضر با استفاده از راهبرد نظریه زمینه ای، طرح هوشمندسازی چاه های آب کشاورزی را بر اساس رویکرد هیدرولوژی اجتماعی مورد ارزیابی قرار داده است. نمونه آماری تحقیق را 46 نفر مشتمل بر صاحبان چاه های کشاورزی دارای کنتور شهرستان داراب تشکیل می دهد. نتایج مطالعه بیانگر آن است که مواردی همچون تعدیل یکطرفه پروانه بهره برداری کشاورزان و کاهش آب قابل برداشت آنها پس از نصب کنتور، تضعیف معیشت کشاورزان و هزینه بالای خرید کنتور، سبب نارضایتی بهره برداران شده است و لذا وزارت نیرو برای اجرای طرح نصب کنتورهای هوشمند بر چاه های کشاورزی، به روشهای اجباری و از بالا به پایین تمسک میجوید. نتیجه چنین فضایی، شکل گیری پدیده عدم مطلوبیت و رضایت از طرح و تردید در اثربخشی و پایداری آن در بین کشاورزان است. بنابراین پیشنهاد میشود وزارت نیرو، با رعایت قواعد فقهی و حقوقی مربوطه و بر اساس رویکردهای سیستمی و مشارکتی، در اجرای طرح نصب کنتورهای هوشمند بازنگری جدی به عمل آورد.
