بررسی تطبیقی حقوق بزه دیدگان در مراحل تعقیب و تحقیق در قانون آیین دادرسی کیفری 1392 با دیوان کیفری بین المللی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه پیام نور

doi
10.22054/jclr.2017.7964.1135
چکیده

بسیاری از نوآوری‌های قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با پیروی از رهیافت‌های نوین عدالت کیفری نظیر عدالت ترمیمی، بزه­دیده­شناسی حمایتی، در قلمروی حقوق و حمایت‌های بایسته از بزه­دیدگان رخ داده است. پیش‌تر این رویکرد را در اساسنامه و آیین دادرسی دیوان کیفری بین‌المللی –حاصل همکاری و تعامل آرای نمایندگی‌های حقوقی اکثر کشورها؛ به‌ویژه دو نظام بزرگ حقوقی کامن­لا و رومی و ژرمنی- شاهد بوده‌ایم. بررسی تطبیقی، نمایانگر این است که قانون‌گذار ایرانی با وجود شناسایی حق‌های نوین برای بزه­دیده؛ هنوز هم با نارسایی‌هایی مانند عدم شناسایی صریح اشخاص حقوقی به‌عنوان بزه­دیده، نادیده گرفتن حق داشتن وکیل تسخیری برای بزه­دیده در مرحله­ی تحقیقات، بهره‌مند نشدن بزه­دیده از مراقبت و حمایت پزشکی و روانی مناسب، مدنظر قرار ندادن ابلاغات بسته و با لفاف به‌منظور مکتوم ماندن هویت و اسرار بزه­دیدگان و فقدان ضمانت اجرای بایسته در قبال نقض حقوق پیش‌بینی‌شده برای آنان، روبرو است، اما در مقابل؛ بزرگ‌ترین چالش پیشِ­روی دیوان، عدم انسجام و تنسیق مشارکت فعال بز­ه­دیدگان در مراحل تعقیب و تحقیق و برخوردار نبودن آنان از ارشادات مناسب حقوقی است.