جداسازی، شناسایی و اندازه‌گیری ویژگی‌های افزآیندگی رشد جدایه‌های ازتوباکتر از نمونه‌ خاک‌های شمال‌غرب کشور با کاربری گوناگون

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم خاک دانشگاه تبریز

2 دانشگاه تبریز

3 دانشگاه تبریز

4 دانشگاه بوعلی سینا همدان

5 دانشگاه بوعای سینا همدان

doi
چکیده

ازتوباکتر از باکتری‌های آزادزی تثبیت‌کننده نیتروژن در خاک بوده که از راه‌های گوناگونی مایه افزایش رشد گیاه می‌شود. فراوانی و فعالیّت آن‌ها در خاک وابسته به ویژگی‌های خاک و کاربری آن است. بر این پایه برای جداسازی و شناسایی برخی از ازتوباکترهای افزآینده رشد گیاه، 50 نمونه خاک به گونه بختانه ‌از کاربری‌های گوناگون در سه استان آذربایجان شرقی، اردبیل و گیلان از لایه صفر تا 25 سانتی‌متری خاک نمونه‌برداری شد. برای جداسازی ازتوباکترها از روش خمیره خاک بهره‌گیری شد و ناب‌سازی آن‌ها با استفاده از کشتگاه LG و Nutrient Agar انجام گرفت. در این بررسی در آغاز 50 جدایه جداسازی شد که بر پایه ویژگی‌های فنوتیپی و ریخت‌شناسی جدایه‌ها و چگونگی رشد آن‌ها در کشتگاه‌های یادشده، جدایه‌های همانند کنار گذاشته شده و شناسایی نه جدایه به نام‌های 2SP-5، 14SPI، 14SP2-1، 16SP-2، 34SPIII، 35SP، 35SP-2،43SP-2 و 44SP-2 همراه با آزمون توانایی افزایندگی رشد آنها انجام شد. نتایج شناسایی مولکولی (16S rDNA) نشان داد که از میان نه جدایه، پنج جدایه 14SPI، 14SP2-1، 16SP-2، 35SP و 44SP-2 ازتوباکتر کروکوکوم بوده و جدایه 34SPIII و 35SP-2 سودوموناس و جدایه 2SP-5 و 43SP-2 بیجرینکیا شناخته شدند. یافته‌های بررسی ویژگی‌های افزایندگی رشد گیاه نیز نشان داد که بیش‌ترین تثبیت نیتروژن در ازتوباکتر کروکوکوم جدایه‌ 14SP2-1 به‌دست آمد و بالاترین توانایی حل کنندگی فسفر و ساخت اکسین در باکتری سودوموناس جدایه 34SPIII دیده شد. از دیدگاه آزادسازی پتاسیم نیز باکتری‌های ازتوباکتر کروکوکوم جدایه‌ 44SP-2 و 14SP2-1 توانایی بالاتری نشان دادند. ازتوباکترهای به‌دست آمده همگی متعلق به گونه ازتوباکتر کروکوکوم بودند که از نمونه خاک‌های دو استان آذربایجان شرقی و گیلان با کاربری پوشش مرتعی و شالیزار به دست آمدند.