برآورد دبی انتقال رسوب رودخانه با استفاده از مدل ریاضی HEC-RAS
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه مهندسی آب، دانشگاه لرستان، خرمآباد
2 گروه آب و خاک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران،
3 گروه هیدرولوژی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران
4 . مربی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران
5 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه لرستان، خرمآباد
doi
چکیده
برآورد مقدار بار رسوبی که یک جریان مشخص، قادر به حمل آن است یکی از موضوعات اصلی تحقیقات رسوب میباشد. رودخانه ابهررود یکی از رودخانههای مهم استان زنجان است که کشاورزی منطقه به آن وابسته میباشد. در پژوهش حاضر از مدل HEC-RAS 4.1، بهمنظور شبیهسازی جریان رسوبات رودخانه ابهررود استفاده شده است. بدین منظور با استفاده از نقشه DEM این رودخانه با مقیاس 1:4000، در بسته الحاقی Hec-GeoRas در نرمافزار Arc Map، تعداد 730 مقطع در طول 50 کیلومتر رودخانه تهیه شد و برای معرفی هندسه رودخانه به مدل (Hec-Ras) استفاده شد. همچنین با استفاده از دبیهای حداکثر اندازهگیری شده با طول آماری 33 ساله در ایستگاه هیدرومتری قروه، دبـی با دوره بازگشت 25 ساله با استفاده از نرمافزار HYFA محاسبه و برای شبیهسازی هیدرولیکی رودخانه مورد استفاده قرار گرفت. پس از کالیبره نمودن مدل برای شرایط هیدرولیکی رودخانه و مدلسازی شرایط جریان شبه غیرماندگار، اطلاعات شرایط مرزی و دانهبندی مواد بستر رودخانه به مدل معرفی شد. با استفاده از رابطههای انتقال رسوب، ظرفیت انتقال رسوب رودخانه ابهررود محاسبه شد. مقایسه بین نتایج بهدستآمده و دادههای اندازهگیری شده نشان میدهد که معادله یانگ (Yang) با داشتن خطای کمتری نسبت به سایر معادلهها، برآورد قابل قبولتری داشته است. بر این اساس پیشنهاد میشود جهت شناخت پتانسیل میزان انتقال رسوب از این مدل در مناطق مختلف رودخانه استفاده شود. همچنین بررسی وضعیت فرسایش و رسوبگذاری رودخانه با استفاده از معیارهای هالستروم و شیلدز نشان میدهد که وضعیت هیدرولیکی جریان در طول رودخانه بهگونهای است که تمامی مقاطع رودخانه در وضعیت فرسایش میباشد.