بررسی عملکرد روابط تجربی در برآورد تلفات تبخیر از تشت در محدوده دریاچه سد شهید رجایی ساری
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
2 بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
3 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
4 گروه مهندسی آب، دانشکده زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و مابع طبیعی ساری
doi
چکیده
تبخیر بهعنوان یکی از مؤثرترین و حجیمترین عوامل تلفات در منابع آبی بوده و با محاسبه دقیق آن میتوان راهکارهای مؤثری را در جهت کاهش اثرات خشکسالی و بهمنظور حفاظت و مدیریت کارآمد منابع آبی اجرا نمود. در این تحقیق روابط تجربی رایج در برآورد میزان تبخیر روزانه و ماهانه برای چهار ایستگاه سلیمانتنگه، محوطه اداره ساری، فریم صحرا و تلمادره بر مبنای دادههای مشاهده شده تشت تبخیر مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و بهترین روابط تجربی برای تخمین مقادیر روزانه و ماهانه تبخیر معرفی شد. برای این منظور آمار 10 ساله مقادیر اندازهگیری شده تبخیر از تشت با مقادیر محاسبه شده از روشهای تجربی مایر، مارسیانو، شاهتین، هفنر، ایوانف و دفتر عمران آمریکا، با دو مقیاس زمانی روزانه و ماهانه با هدف تخمین تلفات ناشی از تبخیر از سطح دریاچه سد شهید رجایی ساری، مورد مقایسه قرار گرفت. سپس عملکرد روابط تجربی بر اساس آمارههای MSE، R2 و EF مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج ارزیابی روابط تجربی محاسبه تبخیر نشان داد که روش مایر در ایستگاههای مورد مطالعه بهترین رابطه برای برآورد تبخیر روزانه است. بعد از رابطه تجربی مایر، رابطه ایوانف بهعنوان بهترین رابطه معرفی شد. مقادیر آمارههای MSE، R2 و EF در برآورد تبخیر ماهانه با استفاده از رابطه مایر در ایستگاه سلیمانتنگه که نزدیکترین ایستگاه به سد شهید رجایی بوده بهترتیب برابر با 9/436، 97/0 و 3/0 بهدست آمد. همچنین از بین روشهای تجربی مورد استفاده در این مطالعه، روش دفتر عمران آمریکا بهعنوان ضعیفترین معادله جهت برآورد تبخیر ماهانه در ایستگاه سلیمانتنگه تعیین شد.