ارزیابی روش کاربرد EDTA در کاهش ریسک آبشویی سرب به آب‌های زیرزمینی با استفاده از Hordeum bulbosum L.

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده آب و خاک، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه زابل

2 بیابان‌زدایی، دانشکده آب و خاک، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه زابل

doi
چکیده

مطالعه حاضر به­منظور افزایش کارایی گیاه­استخراجی گونه Hordeum bulbosum L.)جو پیاردار) در خاک­های (بافت خاک لومی رسی) آلوده به سرب بااستفاده از اتیلن دی امین تترا استیک اسید (EDTA) (غلظت 5/1، 5، 10 میلی­مول در کیلوگرم)، تعیین بهترین زمان تیمار و شیوه کاربرد EDTA جهت کاهش خطر آبشویی سرب به آب­های زیرزمینی انجام شد. از خاک­های غیرآلوده بدون EDTA و آلوده بدون EDTA به­عنوان شاهد استفاده گردید. نتایج به­دست آمده نشان داد که در تیمار 5EDTA حداکثر (70/890 میلی­گرم در کیلوگرم در اندام­های زیرزمینی و 65/720 میلی­گرم در کیلوگرم در اندام­های هوایی) میزان برداشت سرب صورت گرفت؛ بنابراین در مرحله دوم تحقیق تیمار 5 میلی­مول در کیلوگرم جهت ارزیابی بهترین زمان برداشت گیاه در دوره­های زمانی 20 روز (رشد رویشی)، 80 روز (مرحله گلدهی) 140 روز (مرحله بذردهی) استفاده شد. نتایج نشان داد که با گذشت زمان، غلظت سرب در بافت­های گیاهی افزایش داشت، اما بین مرحله گلدهی و بذردهی تفاوت معنی­دار وجود نداشت (p‹0/05) و بهترین زمان برداشت گیاه، به­منظور دستیابی به حداکثر برداشت سرب از خاک دوره گلدهی است. در مرحله سوم جهت کاهش خطر آبشویی سرب، غلظت 5 میلی­مول در کیلوگرم در سه روش یک­بار، دوبار متوالی و سه­بار متوالی به خاک اضافه شد. نتایج نشان داد که تحت کاربرد EDTA به­صورت یک­بار، میزان سرب خاک به حداقل رسید. داده­ها نشان داد که حداکثر میزان سرب در اندام­های گیاهی در کاربرد روش یک­بار به­دست آمد، درحالی­که غلظت فلز در اندام­های گیاهی بین روش دوبار و سه­بار متوالی تفاوت قابل ملاحظه­ای وجود نداشت. به­طورکلی، بهینه گیاه­استخراجی گونه H. bulbosum و کاهش خطر آبشویی سرب در کاربرد غلظت 5 میلی­مول در کیلوگرم EDTA با روش یک­باراضافه کردن و برداشت گیاه 80 روز بعد از کاشت به­دست آمد.