تعیین خشکسالی طبیعی آبهای زیرزمینی با استفاده از شاخص جدید NGDI
نویسندگان
1 استادیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
2 استادیار بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج، اراک، ایران
doi
چکیده
علاوه بر برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، یکی دیگر از مشکلاتی که بهرهبرداری پایدار منابع آب زیرزمینی را بخصوص در مناطق خشک با مشکل مواجه مینماید، وقوع خشکسالیهای پیدرپی میباشد. لذا یکی از چالشهای مهم در مدیریت منابع آب زیرزمینی در نظر گرفتن اثرات خشکسالی در سیستم هیدرولوژیکی میباشد. در این تحقیق با توجه به لزوم جداسازی فعالیتهای انسانی از خشکسالی طبیعی ضمن ارائه یک شاخص جدید خشکسالی آبهای زیرزمینی قابلیت کاربرد این شاخص در دشت نجفآباد مورد ارزیابی قرار گرفته است. در شاخص جدید ارائه شده ابتدا اثرات ناشی از فعالیتهای انسانی اعم از برداشت از آبهای زیرزمینی و یا تغییر کاربری از تغییرات سطح ایستابی ناشی از وقوع خشکسالی با استفاده از مدل HARTT تفکیک و جدا شده و سپس با برازش بهترین تابع توزیع احتمالاتی و استانداردسازی آن مقادیر خشکسالی طبیعی تعیین میشوند. نتایج ارزیابی شاخص NGDI در دشت نجفآباد نشان داد که در سطح دشت در بازه سالهای 1992 تا 2000 شرایط خشکسالی طبیعی بر منابع آبهای زیرزمینی حاکم بوده است. با توجه به نتایج به دست آمده، شاخص NGDI ارائه شده قابلیت تعیین خشکسالی طبیعی در آبهای زیرزمینی و تفکیک اثرات انسانی از آن و پیشبینی خشکسالی از چندین ماه و یا حتی بیش از یک سال قبل از وقوع آن را دارا میباشد. این شاخص میتواند به عنوان یک ابزار مناسب برای مدیران به منظور کنترل و مدیریت بهتر منابع آب زیرزمینی مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین، استفاده از این شاخص برای پیشبینی و سیستمهای هشدار دهنده خشکسالی در برنامهریزیهای مدیریتی پیشنهاد میگردد.