تغییرات پوشش گیاهی تحت تأثیر بارندگی در مراتع استپی رودشور

نویسندگان

1 - استادیار پژوهشی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور.

2 محقق مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

doi
چکیده

مطالعه تغییرات پوشش گیاهی تحت شرایط عدم چرای دام در رویشگاههای مرتعی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. تصور بر این است که حفاظت مرتع از چرای دام موجب گرایش آن به طرف مرحله کلیماکس و بهبود وضعیت مرتع می‌گردد. قسمت بیشتر مراتع کشور ما در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد. نوسان و تغییر سال به سال بارندگی از عوامل عمده‌ای است که پوشش گیاهی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در سالهای خشک که  بارندگی کاهش می‌یابد مراتع طبیعی صدمه دیده، از پوشش و تولید آن کاسته می‌شود. این بررسی با هدف تاثیر قرق و تغییرات بارندگی در تغییرات پوشش گیاهی، انجام شد. برداشت‌های مورد نیاز از مؤلفه‌های گیاهی در نه سال متوالی 83-1375 از پلات‌های ثابت داخل قرق رودشور بعمل آمد. از خصوصیات گیاه؛ پوشش تاجی، تراکم و زادآوری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل به شرح زیر است. در طول یک دوره 9 ساله که از سال دوم آن یک دوره خشک به‌مدت 5 سال بوقوع پیوست،‌ پوشش تاجی گونه‌های دائمی 40 درصد کاهش یافت که این کاهش در بین گونه‌ها، از 26 تا 95 درصد نوسان داشت. تنها پوشش گونه Poa sinaica که زودتر از بقیه گونه‌ها مراحل رویشی خودرا انجام داد،‌ تا سه برابر افزایش یافت. کاهش پوشش در گندمیان کمتر و در پهن‌برگان علفی بیشتر بود. در سالهای مرطوب‌تر زادآوری بیشتر بود و حدود 81 درصد زادآوری در گندمیان و آن هم در گونه  Stipa hohenackeriana مشاهده شد. در طول مدت 9 سال به‌خصوص در سالهای خشک، تراکم بیشتر گونه‌‌های موجود در قرق کاهش یافت.